Gömul valdapólitík bankar á dyrnar

Auglýsing

Árið er 2018. Tíu ár eru síðan efna­hags­kerfið hrundi og kröfur um ný stjórn­mál, nýja stjórn­ar­skrá og nýtt Ísland eru hávær­ar. Tvö ár eru frá því for­sæt­is­ráð­herra hrökkl­að­ist undan völdum eftir að hafa verið grip­inn glóð­volgur við að koma sér undan því að greiða skatta. Eitt ár er síðan önnur rík­is­stjórn hrökkl­að­ist frá völdum eftir að ráð­herrar Sjálf­stæð­is­flokks­ins reyndu að leyna því fyrir sam­starfs­flokkum sínum að pabbi for­manns­ins kvitt­aði undir að barna­perri fengi upp­reist æru og gæti starfað sem lög­mað­ur. Við Íslend­ingar fögnum 100 ára afmæli full­veld­is.

Það ber í bakka­fullan læk­inn þegar ég for­dæmi hegðun klaust­ur­sex­menn­ing­anna en læk­ur­inn verður þó senn tómur og fyrr en varir hefur aur­mælgi sex­menn­ing­anna fallið í gleymsk­unnar dá, ekki síst þegar við hristum haus­inn á ný yfir ein­hverju óskyldu hneyksl­is­máli. Við töldum botn­inum náð eftir hrun­ið. Síðan töldum við honum náð eftir birt­ingu Panama­skjal­anna. Enn og aftur töldum við botn­inum náð þegar ráð­herrar reyndu að hylma yfir þátt skyldra í upp­reist-æru mál­inu og nú teljum við botn­inum náð þegar umræddir sex­menn­ingar opin­bera sig á bar þar sem stjórn Mið­flokks­ins eins og hún leggur sig reyndi að tæla hálfan þing­flokk Fólks­ins yfir til sín og lét fúk­yrði falla um ýmsa kollega sína. Valdapóli­tík af gamla skól­anum með stæka man(n)­fyr­ir­litn­ingu. Er botn­inum þá loks­ins núna náð?

Það veltur allt á við­brögð­unum í fram­hald­inu. Þessi ummæli kom fólki í opna skjöldu en fæstum ætti þau að koma á óvart. Svona orð­ræða kemur bara ekki upp úr þurru, ekki einu sinni á svona fyll­er­íi. Þessi orð­ræða er ógeðs­felld birt­ing­ar­mynd íslenskrar stjórn­mála­menn­ing­ar. Hinnar sömu og við höfum nú í tíu ár reynt að upp­ræta en við­gengst enn á meðan óskrif­aðar reglur íslenskra stjórn­mála hafa ekki breyst. Ein­hvers staðar hafa þessir menn fyr­ir­myndir sínar og ein­hvern tím­ann virk­aði svona valda­taktík. Eini mun­ur­inn er að í dag eru menn gripnir og almenn­ingur umber ekki svona tal.

Auglýsing

Klaust­ur­sex­menn­ing­arnir hafa sagst ætla að læra af atviki þessu. Hins vegar gagn­ast lítið að læra fyrir prófið þegar þú er þegar fall­inn. Við munum eftir #metoo bylt­ing­unni. Hún var ein­ungis fyrir ári síð­an. Við sem fylgd­umst með drógum þann lær­dóm að konur hafa kerf­is­bundið þurft að þola áreiti og niðr­andi tal kyns síns vegna. Reynsla sem er okkur karl­mönnum fram­andi á margan hátt. Þetta fólk heldur hins vegar áfram svona tali í þeirri trú að það kom­ist upp með það. Lær­dóm­ur­inn átti hins vegar að vera sá að svona talar fólk ekki um náung­ann og svona hugsar fólk ekki um náung­ann. Sex­menn­ingar féllu allir á próf­inu og nú verða þeir ein­fald­lega að segja af sér þing­mennsku, allir sem einn.

En það er þó ekki bara prófið sem við þurfum að huga að, námskráin er mein­göll­uð. Því miður búum við enn við stjórn­mála­kerfi sem býður upp á svona leiki. Kerfi þar sem flokk­ur­inn er lyk­ill­inn að völd­um, leiðin liggur í gegnum ein­hvers konar ref­skák í kjöl­far alþing­is­kosn­inga og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn endar iðu­lega í rík­is­stjórn. Kerfi sem bíður upp á að etja stjórn­mála­mönnum og stjórn­mála­flokkum saman um annað en mál­efni og kerfi þar sem ráð­herrar kom­ast upp með vald­níðslu því stjórn­ar­þing­menn bíta ein­fald­lega á jaxl­inn til að missa ekki sín litlu áhrif með rík­is­stjórn­ar­að­ild­inni. Pýramídakerfi þar sem almenn­ingur fær völd einu sinni á fjög­urra ára fresti og á milli þess hugsa margir stjórn­mála­menn: “Ég má gera hvað sem ég vil því ég hef umboð og þið getið ekk­ert sagt því þið kusuð mig.” Þeir sem standa sig eru svo leystir út með sendi­herra­stöðu.

Það er ekki nóg að fár­ast yfir svona við­burði því á meðan stjórn­mála­kerfið og stjórn­mála­menn­ingin er hin sama mun hann end­ur­taka sig. Við getum fagnað 100 ára full­veldi en brýnna er hins vegar að kunna að fara með full völd. Núver­andi kerfi býður upp á sam­þjöppun valds. Stjórn­ar­skráin nýja bauð upp á valda­til­færslu til almenn­ings og #metoo var leið­rétt­ing á margra alda kyn­bund­inni valda­skekkju.

Hvaða leið viljum við fara og hvernig ætlum við að haga okkur á annarri öld full­veld­is­ins?

Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Sigríður segist hafa rætt við regluvörð og formann bankaráðs
Sigríður Benediktsdóttir, sem situr í bankaráði Landsbankans, segir það ekki rétt að hún hafi sam­þykkt að sitja í nefnd sem metur hæfi umsækjenda um stöðu seðlabankastjóra án þess að bera það undir for­mann banka­ráðs eða reglu­vörð Landsbank­ans.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira eftir höfundinnBjörn Reynir Halldórsson