Hvað er dánaraðstoð?

Auglýsing

Dán­ar­að­stoð er þýð­ing á gríska orð­inu eut­hanasia (góður dauð­i/að deyja með reisn) sem merkir að binda enda á líf af ásetn­ingi til þess að leysa við­kom­andi undan óbæri­legum sárs­auka eða þján­ing­um. Oft á tíðum hefur verið not­ast við orðið líkn­ar­dráp eða sjálfs­víg með aðstoð.

Þings­á­lyktun um dán­ar­að­stoð?

Í síð­ustu viku mælti ég fyrir þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um dán­ar­að­stoð sem ég legg fram ásamt fleiri þing­mönnum úr mörgum flokk­um. Í þings­á­lykt­un­inni fellst ekki að lög­leiða skuli dán­ar­að­stoð heldur er henni ætlað að kalla fram upp­lýs­ingar um stöðu mála og þróun lag­ara­mma um þetta mál, í þeim löndum sem dán­ar­að­stoð er lög­leg. Auk þess að fá upp­lýs­ingar um hvernig umræðan hefur þró­ast í nágranna­löndum okkar þar sem dán­ar­að­stoð er ekki leyfð. Að lokum felur þings­á­lykt­unin það í sér að kann­aður verði hugur heil­brigð­is­starfs­manna til dán­ar­að­stoð­ar. Nánar um þings­á­lykt­un­ina má sjá hér.

Til­gangur þings­á­lykt­un­ar­innar er að hér geti farið fram upp­lýst og yfir­veguð umræða sem byggir á stað­reyndum og reynslu ann­ara landa. Þetta er ekki í fyrsta skiptið sem við leggjum þessa þings­á­lyktun fram og á síð­asta þingi bár­ust margar umsagnir um þings­á­lykt­un­ina, þær voru bæði jákvæðar og nei­kvæð­ar. Sumum finnst málið brýnt og vilja sjá breyt­ingu á lög­gjöf, aðrir telja rétt að málið verði skoðað og yfir­veguð umræða tekin í kjöl­far­ið. Svo eru nokkrir sem telja ekki tíma­bært og í raun aldrei leyfi­legt að vekja máls á dán­ar­að­stoð.

Auglýsing

Á umræða um dán­ar­að­stoð erindi

Umræða um dán­ar­að­stoð eða líkn­ar­dauða kemur reglu­lega upp. Ég tel umræð­una eiga mikið erindi en á sama tíma legg ég áherslu á að um flóknar sið­ferði­legar spurn­ingar er að ræða. Ekki eru allir sam­mála um hvort rétt sé að veita slíka aðstoð og margir hræð­ast hvað slíkt leyfi gætti leitt af sér. Mun fólk kjósa dán­ar­að­stoð af ótta við að vera byrgði á ætt­ingjum og sam­fé­lag­inu? Hverjir ættu að taka slíka ákvörðun og undir hvaða kring­um­stæðum gæti slíkt verið rétt­læt­an­legt, eða er það yfir­höfuð ein­hvern tím­ann rétt­læt­an­legt að velja dauðan fram yfir líf­ið? Spurn­ing­arnar eru margar og flókn­ar.

Hol­lend­ingar eru ákveðnir frum­kvöðlar í þessum efnum og lög­leiddu dán­ar­að­stoð í kringum alda­mótin og hafa bæði Sviss­lend­ingar og Belgar fylgt þeim. Sum fylki í Banda­ríkj­unum og Kanada leyfa dán­ar­að­stoð eða sjálfs­víg með aðstoð. Leið­irnar sem lönd hafa farið í þessum efnum eru mis­jafnar og því rétt að skoða það sér­stak­lega þegar þessi umræða er tek­in.

Afstaða almenn­ings og afstaða fag­fólks

Árið 2015 gerði Sið­mennt skoð­ana­könnun á lífs­skoðun og trú Íslend­inga og þar var meðal ann­ars spurt: „Ertu hlynntur eða and­vígur því að ein­stak­lingur geti fengið aðstoð við að binda enda á líf sitt ef hann er hald­inn ólækn­andi sjúk­dómi (líkn­andi dauð­i)?“ 74,9% aðspurðra voru mjög eða frekar hlynnt því, 18% voru hvorki né en 7,1% mjög eða frekar and­víg. Flestum kom á óvart þessi mikli stuðn­ingur almenn­ings við dán­ar­að­stoð.

Minni kann­anir hafa verið gerðar meðal heil­brigð­is­starfs­manna og árið 1997 birt­ist grein í Lækna­blað­inu þar sem fram kom að aðeins 5% lækna og 9% hjúkr­un­ar­fræð­inga töldu líkn­ar­dráp rétt­læt­an­legt undir ein­hverjum kring­um­stæðum en ein­ungis 2% svar­enda gátu hugsað sér að verða við slíkri ósk.

Árið 2010 var gerð önnur könnun og þá var nið­ur­staðan sú að líkn­ar­dráp þótti rétt­læt­an­legt hjá 18% lækna og 20% hjúkr­un­ar­fræð­inga en aðeins 3% vildu verða við slíkri ósk.

Ljóst er af þessu að mikil breyt­ing á afstöðu átti sér stað milli áranna 1997-2010 og áhuga­vert að sjá hver staðan er árið 2019. Mun­ur­inn á afstöðu almenn­ings og heil­brigð­is­starfs­fólks er mik­ill og mun fleiri heil­brigð­is­starfs­menn aðhyll­ast dán­ar­að­stoð en væru til­búnir að aðstoða við slíkt, allt er þetta skilj­an­legt.

Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamálaráðherra.
Ferðamálaráðherra: Áhættan er í mínum huga ásættanleg
„Áhættan af því að skima og hleypa fólki inn [í landið] er svo lítil,“ segir ferðamálaráðherra. „Ég bara get ekki fallist á þau rök að hún sé svo mikil að það eigi bara að loka landi og ekki hleypa fólki inn.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Kanaguri Shizo árið 1912 og við enda hlaupsins 1967.
Ólympíuleikunum frestað – og hvað svo?
Þann 24. júlí hefði opnunarathöfn Ólympíuleikanna 2020 átt að fara fram, en heimsfaraldur hefur leitt til þess að leikunum í Tókýó verður frestað um eitt ár hið minnsta. Það er ekki einsdæmi að Ólympíuleikum sé frestað eða aflýst.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þrjú ný innanlandssmit – 112 í einangrun
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og tvö í landamæraskimun. 112 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar, á upplýsingafundi almannavarna fyrr á árinu.
Hafa fengið 210 milljónir til baka frá fyrirtækjum sem nýttu hlutabótaleiðina
Alls hafa 44 fyrirtæki endurgreitt andvirði bóta sem starfsmenn þeirra fengu greiddar úr opinberum sjóðum fyrr á árinu vegna minnkaðs starfshlutfalls. Forstjóri Vinnumálastofnunar segist „nokkuð viss“ um að öll fyrirtækin hafi greitt af sjálfsdáðum.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Þórdís hafnar gagnrýni Gylfa – „Þekki ekki marga sem ætla að fara hringinn í október“
Ráðherra ferðamála segir gagnrýni hagfræðinga á opnun landamæra slá sig „svolítið eins og að fagna góðu stuði í gleðskap á miðnætti án þess að hugsa út í hausverkinn að morgni.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Sumarið er tími malbikunarframkvæmda.
Nýja malbikið víða tilbúið í hefðbundinn hámarkshraða
Hámarkshraði hefur verið lækkaður á þeim vegarköflum sem eru nýmalbikaðir en nú eru þær takmarkanir brátt á enda víða á höfuðborgarsvæðinu. Upplýsingafulltrúi Vegagerðarinnar segir hraðann ekki hækkaðan fyrr en viðnám sé orðið ásættanlegt.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
Ætlast til þess að samfélagslegir hagsmunir ráði för en ekki hagsmunir peningaaflanna
Forseti ASÍ segir fjölmörg verkefni sem stjórnvöld gáfu loforð um í tengslum við núgildandi kjarasamninga út af standa. Þá segir hún að „sumargjöf“ Icelandair til flugfreyja muni lita þau verkefni sem fram undan eru hjá verkalýðshreyfingunni.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Meira eftir höfundinnBryndís Haraldsdóttir