Hvað er dánaraðstoð?

Auglýsing

Dán­ar­að­stoð er þýð­ing á gríska orð­inu eut­hanasia (góður dauð­i/að deyja með reisn) sem merkir að binda enda á líf af ásetn­ingi til þess að leysa við­kom­andi undan óbæri­legum sárs­auka eða þján­ing­um. Oft á tíðum hefur verið not­ast við orðið líkn­ar­dráp eða sjálfs­víg með aðstoð.

Þings­á­lyktun um dán­ar­að­stoð?

Í síð­ustu viku mælti ég fyrir þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um dán­ar­að­stoð sem ég legg fram ásamt fleiri þing­mönnum úr mörgum flokk­um. Í þings­á­lykt­un­inni fellst ekki að lög­leiða skuli dán­ar­að­stoð heldur er henni ætlað að kalla fram upp­lýs­ingar um stöðu mála og þróun lag­ara­mma um þetta mál, í þeim löndum sem dán­ar­að­stoð er lög­leg. Auk þess að fá upp­lýs­ingar um hvernig umræðan hefur þró­ast í nágranna­löndum okkar þar sem dán­ar­að­stoð er ekki leyfð. Að lokum felur þings­á­lykt­unin það í sér að kann­aður verði hugur heil­brigð­is­starfs­manna til dán­ar­að­stoð­ar. Nánar um þings­á­lykt­un­ina má sjá hér.

Til­gangur þings­á­lykt­un­ar­innar er að hér geti farið fram upp­lýst og yfir­veguð umræða sem byggir á stað­reyndum og reynslu ann­ara landa. Þetta er ekki í fyrsta skiptið sem við leggjum þessa þings­á­lyktun fram og á síð­asta þingi bár­ust margar umsagnir um þings­á­lykt­un­ina, þær voru bæði jákvæðar og nei­kvæð­ar. Sumum finnst málið brýnt og vilja sjá breyt­ingu á lög­gjöf, aðrir telja rétt að málið verði skoðað og yfir­veguð umræða tekin í kjöl­far­ið. Svo eru nokkrir sem telja ekki tíma­bært og í raun aldrei leyfi­legt að vekja máls á dán­ar­að­stoð.

Auglýsing

Á umræða um dán­ar­að­stoð erindi

Umræða um dán­ar­að­stoð eða líkn­ar­dauða kemur reglu­lega upp. Ég tel umræð­una eiga mikið erindi en á sama tíma legg ég áherslu á að um flóknar sið­ferði­legar spurn­ingar er að ræða. Ekki eru allir sam­mála um hvort rétt sé að veita slíka aðstoð og margir hræð­ast hvað slíkt leyfi gætti leitt af sér. Mun fólk kjósa dán­ar­að­stoð af ótta við að vera byrgði á ætt­ingjum og sam­fé­lag­inu? Hverjir ættu að taka slíka ákvörðun og undir hvaða kring­um­stæðum gæti slíkt verið rétt­læt­an­legt, eða er það yfir­höfuð ein­hvern tím­ann rétt­læt­an­legt að velja dauðan fram yfir líf­ið? Spurn­ing­arnar eru margar og flókn­ar.

Hol­lend­ingar eru ákveðnir frum­kvöðlar í þessum efnum og lög­leiddu dán­ar­að­stoð í kringum alda­mótin og hafa bæði Sviss­lend­ingar og Belgar fylgt þeim. Sum fylki í Banda­ríkj­unum og Kanada leyfa dán­ar­að­stoð eða sjálfs­víg með aðstoð. Leið­irnar sem lönd hafa farið í þessum efnum eru mis­jafnar og því rétt að skoða það sér­stak­lega þegar þessi umræða er tek­in.

Afstaða almenn­ings og afstaða fag­fólks

Árið 2015 gerði Sið­mennt skoð­ana­könnun á lífs­skoðun og trú Íslend­inga og þar var meðal ann­ars spurt: „Ertu hlynntur eða and­vígur því að ein­stak­lingur geti fengið aðstoð við að binda enda á líf sitt ef hann er hald­inn ólækn­andi sjúk­dómi (líkn­andi dauð­i)?“ 74,9% aðspurðra voru mjög eða frekar hlynnt því, 18% voru hvorki né en 7,1% mjög eða frekar and­víg. Flestum kom á óvart þessi mikli stuðn­ingur almenn­ings við dán­ar­að­stoð.

Minni kann­anir hafa verið gerðar meðal heil­brigð­is­starfs­manna og árið 1997 birt­ist grein í Lækna­blað­inu þar sem fram kom að aðeins 5% lækna og 9% hjúkr­un­ar­fræð­inga töldu líkn­ar­dráp rétt­læt­an­legt undir ein­hverjum kring­um­stæðum en ein­ungis 2% svar­enda gátu hugsað sér að verða við slíkri ósk.

Árið 2010 var gerð önnur könnun og þá var nið­ur­staðan sú að líkn­ar­dráp þótti rétt­læt­an­legt hjá 18% lækna og 20% hjúkr­un­ar­fræð­inga en aðeins 3% vildu verða við slíkri ósk.

Ljóst er af þessu að mikil breyt­ing á afstöðu átti sér stað milli áranna 1997-2010 og áhuga­vert að sjá hver staðan er árið 2019. Mun­ur­inn á afstöðu almenn­ings og heil­brigð­is­starfs­fólks er mik­ill og mun fleiri heil­brigð­is­starfs­menn aðhyll­ast dán­ar­að­stoð en væru til­búnir að aðstoða við slíkt, allt er þetta skilj­an­legt.

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Ingibjörg Sólrún lætur af störfum hjá ÖSE – Utanríkisráðherra segir þetta aðför að stofnuninni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir læt­ur af störf­um sem for­stjóri lýðræðis- og mannréttindastofnunar ÖSE en hún hefur sinnt starfinu í þrjú ár.
Kjarninn 13. júlí 2020
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði um 30 prósent í faraldrinum
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði að meðaltali um 30 prósent á meðan kórónuveirufaraldurinn stóð sem hæst. Þá fækkaði samskiptum við sjálfstætt starfandi sérfræðinga um 25 prósent, samkvæmt upplýsingum frá landlækni.
Kjarninn 13. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Íslensk erfðagreining heldur áfram að skima í viku í viðbót
Til stóð að dagurinn í dag ætti að vera síðasti dagurinn sem Íslensk erfðagreining myndi skima á landamærunum.
Kjarninn 13. júlí 2020
Mótefni minnkar strax á fyrstu mánuðum
Þó að mótefni sem líkaminn myndar gegn veirunni SARS-CoV-2 sem veldur COVID-19 minnki þegar á fyrstu þremur mánuðunum eftir að þau verða þarf það ekki að þýða að ónæmi viðkomandi sé ekki lengur til staðar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Veldi Storytel stækkar
Fyrstu tíu daga júlímánaðar keypti Storytel ráðandi hluti í tveimur fyrirtækjum og eitt til viðbótar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Icelandair skrifar undir samning við lettneska flugfélagið airBaltic
Um er að ræða samstarfssamning sem felur í sér að bæði flugfélögin geta selt og gefið út flugmiða hvort hjá öðru.
Kjarninn 13. júlí 2020
(F.v.) Richard Curtis, Jerry Greenfield og Abigail Disney eru meðal þeirra milljónamæringa sem skrifa undir bréfið.
Auðmenn vilja að ríkisstjórnir hækki skatta „á fólk eins og okkur“
„Milljónamæringar eins og við gegna lykilhlutverki í því að græða heiminn,“ segir í bréfi 83 auðmanna sem vilja skattahækkanir á ríkt fólk – eins og þá sjálfa – til að draga úr misrétti vegna COVID-19 og flýta fyrir efnahagsbata.
Kjarninn 13. júlí 2020
Dagur B. Eggertsson
Dagur: Nauðsyn­legt að hætta skot­grafa­hernaði varðandi ferðamáta
Borgarstjórinn segir að nauðsyn­legt sé að kom­ast „út úr þeim skot­grafa­hernaði að líta á að ein­hver einn ferðamáti skuli ráða“. Hann vill að Borgarlínunni verði flýtt.
Kjarninn 13. júlí 2020
Meira eftir höfundinnBryndís Haraldsdóttir