Lenging fæðingarorlofs mikilvægt samfélagsmál

Auglýsing

Leng­ing fæð­ing­ar­or­lofs er í senn risa­stórt hags­muna­mál barna og for­eldra en ekki síður mik­il­væg aðgerð fyrir sam­fé­lagið allt. Það er mik­il­vægt fyrir þroska barns­ins að fá tæki­færi til að njóta fyrsta árs ævi sinnar fyrst og fremst í faðmi for­eldra sinna. Á sama tíma er mik­il­vægt fyrir báða for­eldra að geta notið þessa mik­il­væga tíma án þess að það skerði tæki­færi þeirra á vinnu­mark­aði. Ísland var leið­andi í fæð­ing­ar­or­lofs­mál­um, sér­stak­lega þegar kemur að því að báðir for­eldrar eigi sjálf­stæðan rétt til töku fæð­ing­ar­or­lofs. Sá þáttur er ekki síður risa­stór aðgerð til að jafna tæki­færi og kjör kynj­anna. Mik­ill árangur náð­ist þegar nýja lög­gjöfin var tekin upp og feður fóru í auknum mæli að taka fæð­ing­ar­or­lof. Það fór að vera eðli­legt að feður væru í orlofi og gengju um með barna­vagna, færu með börnin til læknis og sinntu öllum þörfum þeirra. Þörfum sem á árum áður var yfirleitt sinnt af mæðr­um. Í kjöl­far hruns­ins var dregið úr fjár­magni út úr sjóðnum með því að lækka veru­lega hámarks­greiðslur sem greiddar voru út. Sú aðgerð dró veru­lega úr því að feður tækju fæð­ing­ar­or­lof, vegna þess að því miður er það enn svo að karl­menn hafa oftar hærri laun en kon­ur. Áherslur stjórn­valda á síð­ustu árum hafa verið að hækka hámarks­greiðslur aftur og á árinu 2018 var hámarkið komið í 600.000 kr. á mán­uði, en nú er komið að því að lengja orlofið úr 9 mán­uðum í 12 mán­uði.

Mark­mið er að bjóða upp á kerfi sem hvetur og tryggir báðum for­eldrum jafna mögu­leika á að ann­ast barn sitt í fæð­ing­ar­or­lofi, þangað til barn­inu býðst dag­vist­un. Án þess að það hafi í för með sér veru­lega röskun hvað varðar þátt­töku hvors for­eldris um sig á vinnu­mark­aði. Á sama tíma er mik­il­vægt að sveit­ar­fé­lögin tryggi dag­vistun þegar fæð­ing­ar­or­lof­inu slepp­ir. Flest sveit­ar­fé­lög hafa það á sinni stefnu­skrá og sum eru að sinna því vel, önnur þurfa að taka sig á til að tryggja þá mik­il­vægu þjón­ustu.

Lækk­andi fæð­ing­ar­tíðni, öldrun þjóð­ar­innar

Fæð­ing­ar­tíðni hefur lækkað veru­lega á síð­ustu ára­tugum þó Ísland skeri sig enn úr með hærri tíðni en víða á Vest­ur­lönd­um. Árið 2016 átti hver kona að með­al­tali 1,75 börn sem er það minnsta sem mælst hefur frá því að mæl­ingar hófust árið 1853. Árið 2017 lækk­aði talan enn frekar og var þá 1,71 barn á hverja konu. Almennt er miðað við að hver kona þurfi að eign­ast 2,1 barn að með­al­tali til að við­halda mann­fjöld­anum til lengri tíma lit­ið. Það er því ljóst að við þurf­um, til að við­halda mann­fjöld­an­um, að bjóða fleira fólk vel­komið í okkar sam­fé­lag og lík­lega verður eng­inn hörgull á fólki sem vill flytja til okkar á okkar fal­legu og frið­sam­legu eyju.

Auglýsing

Þjóðin eld­ist hratt eins og víð­ast hvar í vest­rænum heimi. Bæði er það vegna lægri fæð­ing­ar­tíðni en líka vegna þess að við lifum leng­ur. Með öldrun þjóð­ar­innar fækkar vinn­andi höndum á hvern elli­líf­eyr­is­þega. Árið 2018 voru 4,7 ein­stak­lingar á vinnu­aldri fyrir hvern ein­stak­ling 65 ára eða eldri. Árið 2050 verða þessi tala komin niður í 2,7 sam­kvæmt mann­fjölda­spám. Allar aðgerðir okkar þurfa að miða að því að bregð­ast við þess­ari breyttu sam­fé­lags­mynd og hafa vissu­lega verið að gera það m.a. með öfl­ugri upp­bygg­ingu líf­eyr­is­sjóðs­kerf­is­ins, áherslu á heil­brigð­is- og vel­ferð­ar­mál en ekki síður með áherslu á nýsköp­un, rann­sóknir og þró­un. En það er líka mik­il­vægt að hvetja frekar en letja til barn­eigna. Við eigum að halda áfram að byggja fjöl­skyldu­vænt og gott sam­fé­lag þar sem ein­stak­lingar fá jöfn tæki­færi á vinnu­mark­aði og geta sam­ræmt skyldur sínar þar við skyldur og lang­anir til að njóta sam­vista með fjöl­skyldu sinni.

Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Sigríður segist hafa rætt við regluvörð og formann bankaráðs
Sigríður Benediktsdóttir, sem situr í bankaráði Landsbankans, segir það ekki rétt að hún hafi sam­þykkt að sitja í nefnd sem metur hæfi umsækjenda um stöðu seðlabankastjóra án þess að bera það undir for­mann banka­ráðs eða reglu­vörð Landsbank­ans.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira eftir höfundinnBryndís Haraldsdóttir