Mikilvægi norðurslóða

Auglýsing

Fyrir bara nokkrum árum síðan voru mál­efni norð­ur­slóða fyrst og fremst mál­efni vís­inda­manna og sér­vitr­inga. Svo er ekki leng­ur. Mik­il­vægi norð­ur­slóða hefur farið mjög vax­andi sam­fara hlýnun loft­lags og bráðnun haf­íss. Mann­fjölda­þróun og alþjóða­væð­ing hefur og mun í auknum mæli valda sókn inn á svæð­ið, auknir mögu­leikar til flutn­ings­leiða og auð­linda­nýt­ingar verða til. Mál­efni norð­ur­skauts­ins hafa því fengið aukið vægi í alþjóða­stjórn­mál­um. Ísland er norð­ur­slóða­ríki og við eigum gríð­ar­lega ríkra hags­muna að gæta á norð­ur­slóð­um.

Gæta þarf að við­kvæmu vist­kerfi norð­ur­slóða og mik­il­vægt að þró­unin á svæð­inu sé frið­sæl og sjálf­bær. Norð­ur­slóða­mál eru í senn utan­rík­is­mál en líka umhverf­is­mál. Þjóð sem í ald­anna rás hefur átt allt sitt undir fisk­veiðum verður að leggja mikla áherslu á heil­brigði hafs­ins. Við höfum séð áhrif loft­lags­breyt­inga á fisk­gengd og mik­il­vægt er að rann­saka enn meira, þekkja og vita hvaða er í vændum ásamt því að leita leiða til að draga úr fyr­ir­sjá­an­legum breyt­ing­um.

Öll helstu ríki heims hafa markað sér stefnu í norð­ur­slóða­málum óháð því hvort ríkin séu norð­ur­slóða­ríki eða ekki, sem verður að telj­ast sér­stakt en sýnir mik­il­vægi svæð­is­ins. Þannig hafa Evr­ópu­sam­band­ið, Kína og Japan mótað sér slíka stefnu en eng­inn þess­ara aðila á sæti í Norð­ur­skauts­ráð­inu þó sum eigi þar áheyrn­ar­að­ild. Hags­munir stór­fram­leið­enda í Asíu sem vilja koma vörum sínum á markað í Evr­ópu eru miklir við opnun sigl­inga­leiða um norð­ur­skautið en þannig verður flutn­ings­leiðin allt að 40% styttri. Þannig kunna að skap­ast tæki­færi á Íslandi t.d. með umskip­un­ar­höfn eins og nú er verið að skoða í Finna­firði. En tæki­færin liggja ekki síður á sviði rann­sókna, vís­inda og nýsköp­un­ar.

Auglýsing

Ísland ætti að mínu viti að verða mekka vís­inda­rann­sókna á mál­efnum norð­ur­slóða og heima­höfn fyrir nýsköpun á sviði umhverf­is- og norð­ur­slóða­mála. Utan­rík­is­stefna Íslands tekur á þessum þátt­um. Þar er ítrekað mik­il­vægi þess að auka þátt­töku íslenskra vís­inda- og fræði­manna í fjöl­breyttu rann­sókna­starfi á norð­ur­slóðum með sér­stakri rann­sókn­ar­á­ætlun í sam­starfi við háskóla og rann­sókna­stofn­an­ir.

Sjálf­bærni í fyr­ir­rúmi í for­mennsku­tíð Íslands

Norð­ur­skauts­ráðið er sam­starfs­vett­vangur rík­is­stjórna þeirra landa sem liggja á eða að norð­ur­slóð­um. Þetta eru auk Íslands, Banda­rík­in, Kana­da, Rúss­land, Dan­mörk, Nor­eg­ur, Sví­þjóð og Finn­land. Guð­laugur Þór utan­rík­is­ráð­herra tók í síð­ustu viku við for­mennsku í ráð­inu til árs­ins 2021. Í því fellst bæði ábyrgð en jafn­framt tæki­færi fyrir Ísland. For­mennsku­á­ætlun Íslands ber heitið „Saman til sjálf­bærni á norð­ur­slóð­u­m“. Þar er lögð meg­in­á­hersla á þrjú mál­efna­svið: mál­efni hafs­ins, lofts­lags­mál og grænar orku­lausnir, og fólkið og sam­fé­lög á norð­ur­slóð­um.

Af ein­stökum verk­efnum má nefna að Ísland hyggst beina sjónum sér­stak­lega að bláa líf­hag­kerf­inu þar sem skoðað er hvernig nýta megi líf­tækni og nýsköpun til að stór­auka verð­mæti sjáv­ar­af­urða og draga úr líf­rænum úrgangi frá vinnslu sjáv­ar­fangs. Einnig verður lögð sér­stök áhersla á bar­áttu gegn plast­mengun í höf­unum auk þess sem áfram verður unnið að bættu öryggi sjó­far­enda í sam­starfi við Strand­gæslu­ráð norð­ur­slóða sem Land­helg­is­gæslan leiðir næstu tvö árin.

Ísland hyggst enn­fremur halda áfram með verk­efni sem miðar að því að leita grænna orku­lausna fyrir ein­angruð norð­ur­slóða­sam­fé­lög, auk þess að beita sér fyrir verð­ugum sessi jafn­rétt­is­mála á vett­vangi Norð­ur­skauts­ráðs­ins og kynna íslenska aðferða­fræði í for­vörnum við áfeng­is- og vímu­efna­neyslu ung­menna. Ísland mun einnig beita sér fyrir auknu sam­starfi Norð­ur­skauts­ráðs­ins við Efna­hags­ráð norð­ur­slóða, en það mun einnig lúta íslenskri for­mennsku næstu tvö árin.

Þunga­miðjan í starfi Norð­ur­skauts­ráðs­ins er í gegnum sex vinnu­hópa og hefur fram­lag þeirra til auk­innar þekk­ingar á umhverfi, líf­ríki og sam­fé­lögum á norð­ur­slóðum verið mik­il­vægt. Fyrir okkur er einnig mik­il­vægt að skrif­stofur tveggja þess­ara vinnu­hópa, ann­ars­vegar um verndun líf­ríkis og hins vegar um mál­efni hafs­ins, eru stað­settar hér á landi nánar til­tekið á Akur­eyri. Hægt er að tala um Akur­eyri sem höf­uð­borg okkar í Norð­ur­slóða­mál­um, en Háskól­inn á Akur­eyri hefur byggt upp nám og rann­sóknir á þessu mál­efna­sviði.

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira eftir höfundinnBryndís Haraldsdóttir