Siðferðilegt siðferði!

Auglýsing

Siða­mál þing­manna hafa fengið mikið vægi í umræð­unni síð­ustu miss­er­in. Siða­reglur þing­manna voru settar árið 2016. Þær voru lengi í smíðum en árið 2011 var gerð breyt­ing á þing­sköpum sem kvað á um siða­regl­ur. Krafa um siða­reglur kom bæði frá almenn­ingi á Íslandi, þing­mönnum sjálfum en ekki síður frá alþjóða­stofn­unum enda mikil krafa um það á síð­ustu miss­erum að auka gagn­sæi í þjóð­þingum og alþjóða­stofn­un­um. Allt er þetta skilj­an­legt og gott. En hvað eru siða­regl­ur? Hvernig er hægt að skrifa í reglur hvað er sið­sam­legt og hvað ekki? Sið­fræð­ingar hafa svarað því á þá leið að þetta sé mik­il­vægt tól til að hópur manna geti komið sér saman um ákveð­inn ramma en auð­vitað verður aldrei hægt að til­taka alla þætti í svo óáþreif­an­legum hlut sem sið­ferði er. En hvað svo? Eitt er að þing­heimur komi sér saman um siða­regl­ur. Annað er svo að velta fyrir sér hvers­konar ferli á að taka á mögulegum brotum á siða­regl­um.

Staða þing­manna er sér­stök að mörgu leyti þar sem um þjóð­kjörna full­trúa er að ræða. Alþing­is­menn vinna dreng­skap­ar­heit að stjórn­ar­skránni og þeir eru ein­göngu bundnir við sína sann­fær­ingu. Þannig getur eng­inn vikið þing­manni frá störfum nema þjóðin sjálf í næstu kosn­ing­um. Því munu siða­reglur aldrei breyta. Í umfjöllun um siða­regl­urnar á sínum tíma segir í nefnd­ar­á­liti; „Nefndin telur mik­il­vægt að sjálf­ræði þing­manna í starfi sé virt og að setn­ing siða­reglna eigi ekki að breyta þeirri stað­reynd. Nefndin telur að setn­ing siða­reglna sé mik­il­vægur liður í að efla traust almenn­ings á störfum Alþing­is, m.a. þar sem gert er ráð fyrir að upp­lýs­ingar um hags­muna­tengsl þing­manna verði aðgengi­leg­ar. Nefndin leggur áherslu á að það er grund­vall­ar­at­riði að vel tak­ist til með fram­kvæmd regln­anna.“

Klaust­urs­málið flóð­gátt siða­mála

Það er óhætt að segja að í kjöl­far svo­kall­aðs Klaust­urs­máls hafi opn­ast flóð­gáttir inn í for­sætis­nefnd fyrir ásak­anir um brot á siða­regl­um. Nú þegar þetta er ritað hafa tvö mál farið fyrir siða­nefnd og eitt bíður afgreiðslu. Annað málið snýr að grófu kyn­ferð­is­legu áreiti en hitt snýr að orð­ræðu og því að þjóf­kenna annan þing­mann. Siða­nefnd taldi sér ekki fært að leggja mat á álti­a­efni máls­ins hvað kyn­ferð­is­legt áreiti varðar þar sem sá sem lagði fram erindið var ekki aðili máls. For­sætis­nefnd gerði þá nið­ur­stöðu ráð­gef­andi siða­nefndar að sinni og hyggst ekki aðhaf­ast frekar en bók­aði þó að um alvar­legan áfell­is­dóm um hátt­erni væri að ræða. Hitt málið snéri að því að þing­maður sagði opin­ber­lega að uppi væri rök­studdur grunur um að annar þing­maður hefði dregið sér fé. Í því til­felli komst siða­nefnd að þeirri nið­ur­stöðu ummælin brjóti gegn siða­regl­um. Það mál er enn á borði for­sætis­nefndar og mál­inu því ólok­ið, en vand­séð annað en að for­sætis­nefnd geri það sama og geri nið­ur­stöðu siða­nefndar að sinni.

Auglýsing

Það sem mér þykir hvað athygl­is­verð­ast í þessum málum er að þeir sem hafa talað hvað hæst um mik­il­vægi þess að utan­að­kom­andi sér­fræð­ing­ar, siða­nefnd­in, leggi mat á það hvort siða­reglur hafi verið brotnar hafa gagn­rýnt þessar tvær nið­ur­stöður hvað harð­ast. Finnst þeim þá helst að það fari ekki vel á því að for­sætis­nefnd sem er póli­tískt kjörin hafi eitt­hvað ákvörð­un­ar­vald. Ég skil vel að þessar nið­ur­stöður kunni að valda deilum og að ekki séu allir sam­mála en ég hygg að svo verði alltaf. Annað hvort höfum við utan­að­kom­andi aðila til að aðstoða okkur eða ekki, það er varla hægt að velja hvenær það hentar og hvenær ekki að láta úrskurði þeirra gilda.

En að því sögðu velti ég því hrein­lega fyrir mér hvort ástæða sé til að hafa sér­staka siða­nefnd. Hvort ein­hver annar en þing­mað­ur­inn sjálfur og kjós­endur hans ættu að koma að því að meta sið­ferði við­kom­andi þing­manns.

Einar Óli – „Mind like a maze“
Húsvíkingur safnar fyrir sinni fyrstu plötu.
Kjarninn 21. júlí 2019
Eigið fé Síldarvinnslunnar 42 milljarðar króna
Hagnaður Síldarvinnslunnar jókst í fyrra frá árinu á undan, um 21 prósent. Hagnaðurinn var 4,1 milljarður króna.
Kjarninn 21. júlí 2019
Bókasafn framtíðarinnar
Hundrað handrit eftir hundrað af þekkustu rithöfundum samtímans verða geymd í Bókasafni framtíðarinnar í hundrað ár.
Kjarninn 21. júlí 2019
Umdeild græn skírteini skila 850 milljónum í hagnað á ári
Upprunaábyrgð raforku, eða svokölluð græn skírteini, hefur verið hampað sem ein af lykilstoðunum í baráttunni við loftslagsbreytingar og lastað sem aflátsbréf í loftslagsmálum.
Kjarninn 21. júlí 2019
Hundruð milljarða til að verjast sjónum
Vegna hækkandi sjávarborðs þurfa Danir að eyða milljörðum til að koma í veg fyrir að sjórinn leggi undir sig stórt landsvæði.
Kjarninn 21. júlí 2019
Kristbjörn Árnason
Peningaelítan á í heiftugri baráttu um völdin á fjármálakerfinu
Kjarninn 20. júlí 2019
Rafbílasala heldur áfram að aukast
Hreinir rafmagnsbílar, tengiltvinnbílar og hybrid bílar voru 22 prósent af heildar fólksbílasölu fyrstu sex mánuði ársins. Ríkisstjórnin hefur sett sér það markmið að árið 2030 verði 100.000 skráðir rafbílar og önnur vistvæn ökutæki hér á landi.
Kjarninn 20. júlí 2019
Össur kaupir fyrirtæki í Detroit
Markaðsvirði Össurnar hefur aukist mikið að undanförnu en félagið er skráð á markað í Kaupmannahöfn.
Kjarninn 20. júlí 2019
Meira eftir höfundinnBryndís Haraldsdóttir