Siðferðilegt siðferði!

Auglýsing

Siða­mál þing­manna hafa fengið mikið vægi í umræð­unni síð­ustu miss­er­in. Siða­reglur þing­manna voru settar árið 2016. Þær voru lengi í smíðum en árið 2011 var gerð breyt­ing á þing­sköpum sem kvað á um siða­regl­ur. Krafa um siða­reglur kom bæði frá almenn­ingi á Íslandi, þing­mönnum sjálfum en ekki síður frá alþjóða­stofn­unum enda mikil krafa um það á síð­ustu miss­erum að auka gagn­sæi í þjóð­þingum og alþjóða­stofn­un­um. Allt er þetta skilj­an­legt og gott. En hvað eru siða­regl­ur? Hvernig er hægt að skrifa í reglur hvað er sið­sam­legt og hvað ekki? Sið­fræð­ingar hafa svarað því á þá leið að þetta sé mik­il­vægt tól til að hópur manna geti komið sér saman um ákveð­inn ramma en auð­vitað verður aldrei hægt að til­taka alla þætti í svo óáþreif­an­legum hlut sem sið­ferði er. En hvað svo? Eitt er að þing­heimur komi sér saman um siða­regl­ur. Annað er svo að velta fyrir sér hvers­konar ferli á að taka á mögulegum brotum á siða­regl­um.

Staða þing­manna er sér­stök að mörgu leyti þar sem um þjóð­kjörna full­trúa er að ræða. Alþing­is­menn vinna dreng­skap­ar­heit að stjórn­ar­skránni og þeir eru ein­göngu bundnir við sína sann­fær­ingu. Þannig getur eng­inn vikið þing­manni frá störfum nema þjóðin sjálf í næstu kosn­ing­um. Því munu siða­reglur aldrei breyta. Í umfjöllun um siða­regl­urnar á sínum tíma segir í nefnd­ar­á­liti; „Nefndin telur mik­il­vægt að sjálf­ræði þing­manna í starfi sé virt og að setn­ing siða­reglna eigi ekki að breyta þeirri stað­reynd. Nefndin telur að setn­ing siða­reglna sé mik­il­vægur liður í að efla traust almenn­ings á störfum Alþing­is, m.a. þar sem gert er ráð fyrir að upp­lýs­ingar um hags­muna­tengsl þing­manna verði aðgengi­leg­ar. Nefndin leggur áherslu á að það er grund­vall­ar­at­riði að vel tak­ist til með fram­kvæmd regln­anna.“

Klaust­urs­málið flóð­gátt siða­mála

Það er óhætt að segja að í kjöl­far svo­kall­aðs Klaust­urs­máls hafi opn­ast flóð­gáttir inn í for­sætis­nefnd fyrir ásak­anir um brot á siða­regl­um. Nú þegar þetta er ritað hafa tvö mál farið fyrir siða­nefnd og eitt bíður afgreiðslu. Annað málið snýr að grófu kyn­ferð­is­legu áreiti en hitt snýr að orð­ræðu og því að þjóf­kenna annan þing­mann. Siða­nefnd taldi sér ekki fært að leggja mat á álti­a­efni máls­ins hvað kyn­ferð­is­legt áreiti varðar þar sem sá sem lagði fram erindið var ekki aðili máls. For­sætis­nefnd gerði þá nið­ur­stöðu ráð­gef­andi siða­nefndar að sinni og hyggst ekki aðhaf­ast frekar en bók­aði þó að um alvar­legan áfell­is­dóm um hátt­erni væri að ræða. Hitt málið snéri að því að þing­maður sagði opin­ber­lega að uppi væri rök­studdur grunur um að annar þing­maður hefði dregið sér fé. Í því til­felli komst siða­nefnd að þeirri nið­ur­stöðu ummælin brjóti gegn siða­regl­um. Það mál er enn á borði for­sætis­nefndar og mál­inu því ólok­ið, en vand­séð annað en að for­sætis­nefnd geri það sama og geri nið­ur­stöðu siða­nefndar að sinni.

Auglýsing

Það sem mér þykir hvað athygl­is­verð­ast í þessum málum er að þeir sem hafa talað hvað hæst um mik­il­vægi þess að utan­að­kom­andi sér­fræð­ing­ar, siða­nefnd­in, leggi mat á það hvort siða­reglur hafi verið brotnar hafa gagn­rýnt þessar tvær nið­ur­stöður hvað harð­ast. Finnst þeim þá helst að það fari ekki vel á því að for­sætis­nefnd sem er póli­tískt kjörin hafi eitt­hvað ákvörð­un­ar­vald. Ég skil vel að þessar nið­ur­stöður kunni að valda deilum og að ekki séu allir sam­mála en ég hygg að svo verði alltaf. Annað hvort höfum við utan­að­kom­andi aðila til að aðstoða okkur eða ekki, það er varla hægt að velja hvenær það hentar og hvenær ekki að láta úrskurði þeirra gilda.

En að því sögðu velti ég því hrein­lega fyrir mér hvort ástæða sé til að hafa sér­staka siða­nefnd. Hvort ein­hver annar en þing­mað­ur­inn sjálfur og kjós­endur hans ættu að koma að því að meta sið­ferði við­kom­andi þing­manns.

Jón Baldvin Hannibalsson
Um Alaskaarðinn og íslenska arfinn
Kjarninn 25. maí 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
„Mjög áhugavert að skoða hugmyndir um þrepaskiptan erfðafjárskatt“
Forsætisráðherra sagði á Alþingi í dag að áhugavert væri að skoða hugmyndir um þrepaskiptan erfðafjárskatt en hún var meðal annars spurð út í fram­sal hluta­bréfa­eigna aðaleigenda Samherja til afkomendanna.
Kjarninn 25. maí 2020
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Svandís þakkar þríeykinu fyrir sitt framlag
Heilbrigðisráðherra þakkaði Ölmu, Þórólfi og Víði á síðasta upplýsingafundi almannavarna í dag. Hún minnti einnig á að baráttunni væri enn ekki lokið.
Kjarninn 25. maí 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Veiran mögulega að missa þróttinn
Sóttvarnalæknir segir að hugsanlega sé kórónuveiran að missa þróttinn. Þeir sem smitast hafa af COVID-19 undanfarið eru ekki mikið veikir. Aðeins sex smit hafa greinst hér á landi í maí.
Kjarninn 25. maí 2020
Píratar mælast næst stærstir í nýrri skoðanakönnun frá MMR
Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 23,5 prósent fylgi í nýrri könnun MMR, en þar í kjölfarið koma Píratar með 14,6 prósent fylgi. Framsóknarflokkurinn væri minnsti flokkurinn sem næði inn þingmanni miðað við þessa könnun og mælist með 6,4 prósent fylgi.
Kjarninn 25. maí 2020
Frá Bræðslunni í fyrra. Næsta Bræðsla verður árið 2021.
„Samfélagsleg skylda“ að aflýsa Bræðslunni
Tónlistarhátíðin Bræðslan fer ekki fram í sumar. Skipuleggjendur hátíðarinnar segja það samfélagslega skyldu sína að aflýsa hátíðinni og vilja koma í veg fyrir alla mögulega smithættu.
Kjarninn 25. maí 2020
Ólafur Arnalds
Gagnsæi og rangsnúnir landbúnaðarstyrkir
Kjarninn 25. maí 2020
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Er traust lykilinn að breyttri hegðun í umhverfismálum?
Kjarninn 25. maí 2020
Meira eftir höfundinnBryndís Haraldsdóttir