Sérhæfða dótið og endalausa veislan

Auglýsing


Í hvert skipti sem ég hef fengið útborgað síð­ast­liðna fjóra mán­uði eða svo hef ég farið alveg þónokkrar ferðir í Kringl­una og í Smára­lind til að skoða tösku fyrir rækt­ina. Þið vitið svona sér­staka rækt­ar­tösku með vösum fyrir allt dótið sem þarf í rækt­ina, fyrir brús­ann, teygj­urnar og próteind­ún­k­ana. Allar nauð­synjarn­ar. Ástæð­an? Mér er farið að finn­ast mín gamla Nike taska ljót. Hún er ljót af því að hún er æpandi bleik og þó hlýtur mér hafi fund­ist hún flott á sínum tíma þegar ég keypti hana, kannski var hún í tísku þá ég bara hrein­lega man það ekki. Ég hef verið að reyna að sann­færa sjálfa mig um að ég eigi nú skilið nýja rækt­ar­tösku. Ég er búin að eiga þessa ljótu bleiku mjög lengi, lík­leg­ast um fimm ár, svo það er góð nýt­ing er það ekki? Og ný taska yrði svo mikil hvatn­ing til að fara oftar í rækt­ina og verða hraust­ari og betri mann­eskja. Það er nú ekk­ert að því að vilja vera hraust á sál og lík­ama. Í hvert skipti sem ég hef farið í þessa leið­angra mína þá hef ég byrjað að telja upp þessar og margar aðrar ástæður til kaupa. Ég myndi auð­vitað velja mér svarta og klass­íska, ein­hverja sem myndi ekki fara úr tísku á korteri. Tösku sem ég gæti sko klár­lega átt í alveg tíu ár eða meira. Hún yrði ald­urs­laus og full­kom­in, svona gáfu­leg kaup.



Afhverju er ég að segja ykkur þessa sögu og afhverju hef ég ekki bara keypt fjár­ans tösk­una ? Það er ein­fald­lega vegna þess að mig í raun vantar þessa tösku ekki neitt.



Ég hef verið að hugsa mikið um neyslu og kaup­hegðun ein­stak­linga í nútíma sam­fé­lagi. Hvernig við kaupum enda­laust án þess að spá nokkuð í hvaðan varan kem­ur, hvert hún fer eftir að við verðum leið á henni, hvernig hún mun nýt­ast okkur og hversu lengi. Ég á lík­leg­ast ófá tísku­slysin grafin í jörð. Skyrtur með göddum sem ég not­aði í tvö ár og henti svo í Rauða Kross­inn. Striga­skó af útsölu­mörk­uðum og flíkur í nýjasta neon - tísku­litn­um. Já það frið­aði sam­visku mína að ég setti alltaf allt í end­ur­vinnslu. Í raun mun lík­leg­ast helm­ing­ur­inn af því sem ég ein hendi frá mér af fatn­aði og fylgi­hlutum enda í stórri hrúgu í land­fyll­ingu á end­an­um. Ég fékk sumsé bull­andi sam­visku­bit og hef ekki getað keypt mér rækt­ar­tösku vegna þess. Ég get samt sagt mér að ég fer nú stundum og kaupi mér notað og Vin­tage og þess vegna sé ég ekki jafn slæm og aðr­ir. En er það svo? Og afhverju í ósköp­unum er til eitthvað sem heitir sér­stök rækt­arta­ska?

Auglýsing


Ég, eins og lík­leg­ast ótal aðr­ir, er mjög ginn­keypt fyrir alls konar vit­leysu sem er aug­lýst til mín á óbeinan eða beinan hátt. Það er auð­velt að plata mig. Ég dett á hvert æðið á fætur öðru. Fór til dæmis út í búð um dag­inn og keypti mér enda­laust af sell­eríi til að búa til djúsa. Ég var bara að vakna upp úr mókinu núna áðan og átta mig á því að ég veit eig­in­lega ekki neitt hvað þessi sell­erí­djú­s-­drykkja á að gera fyrir heilsu mína. Sama má segja um önnur fegr­un­ar­ráð í krukk­um, ég á ófáar krukk­ur. Ég dett í ein­hvers­konar dá í hvert skipti sem ég fæ útborgað því þessu skal sko eyða enda vann ég hörðum höndum á hverjum virkum degi frá 9 - 5 til að fá þessa útborgun og ég á skilið að líða vel og vera fín alveg eins og hin­ir. Þessi full­vissa og öll þessi áhrif sem segja mér að það sé töff að kaupa og kaupa og kaupa þangað til maður er orð­inn betri en hinir gerir það að verkum að ég tek kannski ekki mjög skyn­sam­legar ákvarð­an­ir. Í raun á þetta ekki að snú­ast um ein­stak­lings­hyggj­una. Við höfum séð það núna að kaup mín og kaup ykkar hinna, hafa slæm áhrif fyrir okkur öll. Það er auð­velt að kaupa og svo henda, pæla ekk­ert meira í því. En við getum ekki leyft okkur að vera svona blind leng­ur, sífellt benda á næsta mann og segja “já nei ef ég kaupi ekki þá kaupir hann það bara”.  





Núna er ferm­ing­ar­tíðin að hefj­ast og allar aug­lýs­ingar bein­ast að því hvernig þú ætlar að hafa veisl­una. Allt snýst um að toppa sig og toppa aðra. Ég man þegar ég sjálf var á ferm­ing­ar­aldri og farin að verða heimtu­frek á það hvaða flíkur yrðu keyptar á mig. Ég grát­bað mömmu um að kaupa fyrir mig Adi­das skó áður en ég byrj­aði í átt­unda bekk því ann­ars yrði ég útskúfuð af jafn­öldrum mín­um. Þá var það þekkt dæmi í mínu hverfi að þeir sem voru ekki í nýj­ustu merkja­vör­unni voru kölluð ‘’Hag­kaups-­börn­in’’. Það þótti hall­æris­legt að vera ekki vel efn­að­ur. Börnin sjúga upp þekk­ingu og hegðun út frá umhverfi sínu. Ég sem betur fer átti góða frænku sem arf­leiddi mig að öllum töff dýru flík­unum sínum eftir að hún hætti að nota þær og end­ur­nýtti fyrir ein­hverja nýja tísk­una. Kröf­urnar þá enn meiri í hennar skóla. Þessi hóp­þrýst­ingur sam­fé­lags­ins á neyslu­hyggju er rót­gróin og gömul saga. Hins­vegar var ferm­ingin mín frekar lát­laus og ég þakka fyrir það á hverjum degi að ég valdi sjálf að vera í gömlum kjól af móður minni frekar en í ein­hverri tísku­bylgj­unni sem var stýrt að manni á þeim tíma. Vin­konum mínum hryllir enn við eigin ferm­ing­ar­mynd­um, þær íklæddar svoköll­uðum ‘’erm­um’’ og hvítum krumpu­stíg­vél­um. Ferm­ingar í dag eru auð­vitað bara í takt við allt ann­að, það þarf allt að vera stórt og íburð­ar­mikið og miklu flott­ara og betra en hjá Jóa nágranna. Ertu bara með kúlukökur á plast­priki? Hvað með föt­in? Kosta þau ekki örugg­lega meira en með­al­mán­að­ar­laun. Einnota og ein­stök, brak­andi og gljá­andi nýkeypt. Þú þarft meira ann­ars ertu minni mað­ur, er það ekki? Nammi­bar, mynda­bás, ísbar, upp­blásnar blöðr­ur,  gervineglur og brúnku­spraut­un. Dót í bland við meira dót. Ekk­ert nýdæmi auð­vitað að ferm­ingar séu hættar að snú­ast um trú eða vissan áfanga og farnar að vera ein­ungis sýnd­ar­mennska á ríki­dæmi og upp­hafn­ing á hlutum og pen­ing­um. Eins og ég segi, ég þakka enn fyrir að hafa verið í gamla klass­íska kjólnum af móður minni. Þegar á end­ann er komið eru það einmitt svo­leiðis hlutir sem skilja eitt­hvað raun­veru­legt gildi eft­ir. Tíska, sýnd­ar­mennska, magn af hlutum og merkja­vörum eru flökt­andi hlutir sem eru síbreyti­legir og gerðir til þess að veita aldrei full­komna ánægju.



Ég átt­aði mig síðan á því að ég á lík­leg­ast þrjár eða fjórar töskur heima sem gætu lík­leg­ast tekið að sér þetta hlut­verk. Ég gæti jafn­vel skipt þeim út til að vera í stíl við fötin sem ég er í hverju sinni. Sem virð­ist einmitt vera það sem okkur er talið trú um að skipti máli. Mark­að­ur­inn þrífst á því að okkur líði stöðugt eins og við eigum ekki nóg og séum þar af leið­andi sjálf ekki nóg. Umhverfið og lofts­lagið hins­vegar þola þetta ekki. Veislan þarf að taka áherslu­breyt­ing­um. Þá á ég við þessa neyslu­veislu sem við erum búin að fá að lifa við í nokkuð langan tíma. Það þarf að fara verða töff að eiga minna og að vera með­vit­að­ur. Við getum ekki stans­laust falið okkur á bak við þá limru að allt annað en við sjálf þurfi að taka breyt­ing­um, á sama tíma og við kaupum af Asos í fjórða skiptið í mán­uð­in­um. Tvær af þeim send­ingum inni­héldu flíkur sem pössuðu síðan ekki á okkur. Sam­visku­bitið er í raun­inni okkur hollt og kannski eigum við það bara vel skil­ið.





Við verðum einnig að átta okkur á því og muna að kaup­hegðun og gervi­þörf okkar er ekki eitt­hvað sem hægt er að setja á eina kyn­slóð, á einn ald­urs­hóp eða á ákveðnar týp­ur. Þetta er í raun kerf­is­bundið vanda­mál sem gegn­sýrir alla okkar til­veru. Við erum öll sek en við lærum að hlutir hafi visst merk­ing­ar­gildi. Erfitt getur verið að kom­ast út úr eða umturna þeim heimi sem við þekkj­um. Við eigum að vera fyr­ir­myndir fyrir kom­andi kyn­slóðir í stað þess að smána og lít­il­lækka hvort annað ef við erum ekki algjör­lega full­komin í átt að breyt­ing­um. Við erum öll mann­leg og breysk en akkúrat núna, því mið­ur, felst það í mann­leik­anum að vera neyslu­vera. Við höfum í raun svo gríð­ar­leg áhrif á hvort annað og við ættum öll að reyna að miða að því tak­marki á hverjum degi að nota þau áhrif til góða. Von­andi getum við breytt þessu mynstri en það tekur að sjálf­sögðu tíma og vilja allra í sam­fé­lag­inu.



Lán lífeyrissjóða jukust um fjórðung að raunvirði milli ára
Heildareignir lífeyrissjóða nema yfir 4.400 milljörðum króna.
Kjarninn 19. apríl 2019
Mikil olíuverðshækkun á skömmum tíma
Heimsmarkaðsverð á olíu hefur hækkað um 30 prósent á tveimur mánuðum.
Kjarninn 19. apríl 2019
Herbergjanýting var best í Reykjavík
Nýting versnar en herbergjum fjölgar
Á sama tíma og nýting hótelherbergja versnar hefur herbergjunum fjölgað. Herbergjanýting á Suðurnesjum minnkar mikið.
Kjarninn 19. apríl 2019
Lilja D. Alfreðsdóttir kynnti fjölmiðlafrumvarpið 31. janúar 2019.
Það helsta hingað til: Frumvarp um ríkisstyrki til einkarekinna fjölmiðla
Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Þar á meðal er fjölmiðlafrumvarpið, sem verður líklegast lagt fyrir ríkisstjórn fyrir mánaðamót.
Kjarninn 19. apríl 2019
Kaupfélag Skagfirðinga lagði Morgunblaðinu til fé í upphafi árs
Upplýsingar um eignarhald á eiganda Morgunblaðsins sem birtar eru á heimasíðu fjölmiðlanefndar eru ekki í samræmi við upplýsingar sem komu fram í viðtali við forsvarsmann eins hluthafans í viðtali við blaðið á miðvikudag.
Kjarninn 19. apríl 2019
Fór með afsagnarbréf í vasanum á alla fundi í Hvíta húsinu
Birting á 448 síðna skýrslu saksóknarans Rupert Mueller er mál málanna í bandarískum fjölmiðlum í dag. Ekki er um neitt annað talað í sjónvarpsfréttum. Er þetta góð eða slæm skýrsla fyrir Bandaríkjaforseta?
Kjarninn 19. apríl 2019
Ísland með langminnst fjölmiðlafrelsi á Norðurlöndunum
Ísland fellur enn á árlegum lista yfir vísitölu fjölmiðlafrelsis. Súrnun í samskiptum stjórnmálamanna og fjölmiðla nefnd sem ástæða. Hin Norðurlöndin eru öll á meðal þeirra fimm landa sem njóta mest fjölmiðlafrelsis.
Kjarninn 18. apríl 2019
Haukur Arnþórsson
Umferðin eykst með sjálfkeyrandi bílum
Kjarninn 18. apríl 2019
Meira eftir höfundinnDíana Sjöfn Jóhannsdóttir