Auglýsing

Í dag, 16. októ­ber2020, er alþjóð­legur dag­ur ­mál­þroska­rösk­unar (DLD). Fólk með mál­þroska­röskun (Develop­mental Langu­age D­is­order – DLD) á í erf­ið­leikum með að til­einka sér tungu­málið og lendir í vand­ræðum með mál­skiln­ing og máltján­ingu, stundum annað hvort en oftar bæð­i. ­Rann­sóknir sýna að um 1 af hverjum 14 mann­eskjum sé með mál­þroska­röskun (DLD) og að í hverjum ein­asta grunn­skóla­bekk séu um 2 börn með þessa grein­ingu. Því miður er þessi vandi lítt þekktur og oft er það svo að vand­inn er ógreindur um langt skeið og börnin fá ekki þá hjálp sem þau þurfa.

Ég starfa meðal ann­ars sem tal­meina­fræð­ingur á Barna- og ung­linga­geð­deild Land­spít­ala (BUGL) og hef því mikið skoðað tengsl ­mál­þroska­rösk­unar (DLD) og ann­arra grein­inga. Rann­sóknir hafa sýnt að að mjög al­gengt sé að slakur mál­þroski og hegð­un­ar- og til­finn­inga­legur vandi (HTV) fylgist að en ein rann­sókn sýndi að 81% barna með (HTV) reynd­ust með mál­þroska und­ir­ ­með­al­getu. Enn fremur kom í ljós í einni athugun að mál­þroski hafði ekki ver­ið ­met­inn hjá þremur af hverjum fjórum börnum með slíkan vanda. Í ljósi þess hversu hátt hlut­fall barna sem grein­ast með HTV af ein­hverju tagi er und­ar­leg­t að mál­þroski sé ekki met­inn hjá fleiri börnum í þannig grein­ing­ar­ferli en raun ber vitni. Þessar rann­sóknir eru vissu­lega ekki íslenskar og for­vitni­legt væri að vita hvernig þetta hlut­fall er hér á landi.

Rann­sóknir hafa nefni­lega líka sýnt að slakur mál­þroski er ­stundum und­ir­rót erf­iðrar hegð­un­ar. Sam­an­tekt­ar­rann­sókn frá árinu 2018 sýndi að ­börn með mál­þroska­röskun (DLD) sýndu meiri hegð­un­ar­erf­ið­leika en önnur börn og því eldri sem þau voru, þeim mun erf­ið­ari varð hegð­un­in. Stundum hafa börn engin önnur verk­færi en þau að grípa til erf­iðrar hegð­unar af því þau skilja ekki hvað er á seyði í kennslu­stof­unni eða í sam­skiptum við aðra. Önnur börn ­draga sig í hlé og láta ekk­ert á sér bera af sömu ástæðu. Sumir sér­fræð­ing­ar vilja meina að það eigi ekki að greina barn með ADHD eða svipuð frá­vik nema að und­an­gengnu mál­þroskamati. Einnig er það stundum nefnt sem ástæða þess að lyfja­með­ferð gagn­ast ekki sem skyldi að aðrar – og þá ómeð­höndl­aðar ástæður séu und­ir­liggj­andi. En frek­ari rann­sókna er þörf og ekki allir sam­mála þessu ­sjón­ar­miði.

Auglýsing

Mál­þroska­röskun (DLD) hefur líka mikil áhrif á and­lega líð­an, félags­leg sam­skipti og vin­áttu. Kvíði er til dæmis mun algeng­ari á með­al­ ­barna með mál­þroska­rösk­un. Eðli­legur mál­þroski er grunn­ur­inn að því að börn og ­full­orðnir geti átt góð, gagn­kvæm og skil­virk sam­skipti við annað fólk, bæð­i ­jafn­aldra og aðra. Ef þau skilja ekki nema hluta af því sem sagt er við þau er ekki skrýtið að sam­skipti ein­kenn­ist af mis­skiln­ingi sem geta svo valdið miklu­m á­rekstrum og jafn­vel félags­legri ein­angr­un.

Þess vegna er svo mik­il­vægt að fylgj­ast með börnum og grípa inn í sem allra fyrst. For­eldrar og kenn­arar á öllum skóla­stigum eru þar í lyk­il­stöðu. Ef þú, sem for­eldri eða kenn­ari, hefur áhyggjur af mál­þroska barns skaltu leita aðstoðar í gegnum heilsu­gæslu eða þjón­ustu­mið­stöð/­skóla­þjón­ust­u þíns bæj­ar­fé­lags. Því miður er þjón­usta við börn í þessum hópi af mjög skorn­um ­skammti af því kerfið heldur ekki nógu vel utan um þau. Mál­efli - hags­muna­sam­tök í þágu barna og ung­linga með mál­þroska­röskun vilja styðja við þennan hóp og ­leggja sitt af mörkum til þess að þjón­usta við þennan hóp megi batna.

Mál­þroska­röskun (DLD) er nefni­lega ekki þess eðlis að hana sé hægt að lækna með töfra­lausnum eða með því að horfa fram hjá henni. Börn og ­full­orðnir með þessa grein­ingu þurfa skiln­ing og stuðn­ing svo þau megi ná ­mark­miðum sínum í líf­inu og blómstra eins og þau best geta.

Fimm manns sem voru gestkomandi á heimili Víðis og eiginkonu hans síðasta laugardag eru smituð af kórónuveirunni.
Ellefu urðu útsett fyrir smiti á heimili Víðis
Auk Víðis Reynissonar yfirlögregluþjóns og eiginkonu hans eru fimm manns í nærumhverfi hjónanna, sem voru gestkomandi á heimili þeirra síðasta laugardag, smituð af kórónuveirunni. Víðir segir hjónin hafa verið verulega slöpp í gær, en skárri í dag.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Fréttaþættirnir Heimskviður verða ekki á dagskrá RÚV á nýju ári.
Heimskviður hverfa af dagskrá Rásar 1
Gera þarf breytingar á dagskrá Rásar 1 vegna hagræðingaraðgerða hjá Ríkisútvarpinu. Ein þeirra er sú að Heimskviður, fréttaskýringarþáttur um erlend málefni, verður ekki lengur á dagskrá á nýju ári. Einnig mun þurfa að endurflytja meira efni.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Hallgrímur Hróðmarsson
Hver er hann þessi sem gengur alltaf með veggjum?
Kjarninn 28. nóvember 2020
Gylfi Zoega, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands
Gylfi ver ummæli Tinnu um landamæraskimanir
Prófessor í hagfræði útskýrir hagfræðilegu rökin fyrir því að skylda komufarþega að fara í skimun á landamærunum og láta þá borga hátt gjald fyrir það í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Margir héldu að málið væri í höfn – en svo er ekki
Heilbrigðisráðherra segir að liggja verði ljóst fyrir hversu miklum peningum verði ráðstafað í samning við sjálfstætt starfandi sálfræðinga áður en hann verður gerður til þess að fjármunum verði varið með sem bestum hætti.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Smitum fjölgar um eitt á milli daga.
Tuttugu og eitt smit og átta utan sóttkvíar
Tuttugu og einn einstaklingur greindist með COVID-19 hérlendis í gær. Minnihluti þeirra, eða átta manns, voru utan sóttkvíar við greiningu.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Ástandið kallar á að við setjum okkur í spor annarra – og er prófsteinn á siðferði okkar
Sjaldan hefur verið mikilvægara að staldra við og íhuga aðgerðir stjórnvalda vegna þerrar heilsuvár sem vofir yfir. Við það vaknar fjöldi siðferðislegra spurninga og ræddi Kjarninn við Vilhjálm Árnason til þess að komast nær svörum í flóknum aðstæðum.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Eiríkur Ragnarsson
Að hanga heima hefur aldrei verið betra
Kjarninn 28. nóvember 2020
Meira eftir höfundinnHeiða Sigurjónsdóttir