Auglýsing

Í dag, 16. októ­ber2020, er alþjóð­legur dag­ur ­mál­þroska­rösk­unar (DLD). Fólk með mál­þroska­röskun (Develop­mental Langu­age D­is­order – DLD) á í erf­ið­leikum með að til­einka sér tungu­málið og lendir í vand­ræðum með mál­skiln­ing og máltján­ingu, stundum annað hvort en oftar bæð­i. ­Rann­sóknir sýna að um 1 af hverjum 14 mann­eskjum sé með mál­þroska­röskun (DLD) og að í hverjum ein­asta grunn­skóla­bekk séu um 2 börn með þessa grein­ingu. Því miður er þessi vandi lítt þekktur og oft er það svo að vand­inn er ógreindur um langt skeið og börnin fá ekki þá hjálp sem þau þurfa.

Ég starfa meðal ann­ars sem tal­meina­fræð­ingur á Barna- og ung­linga­geð­deild Land­spít­ala (BUGL) og hef því mikið skoðað tengsl ­mál­þroska­rösk­unar (DLD) og ann­arra grein­inga. Rann­sóknir hafa sýnt að að mjög al­gengt sé að slakur mál­þroski og hegð­un­ar- og til­finn­inga­legur vandi (HTV) fylgist að en ein rann­sókn sýndi að 81% barna með (HTV) reynd­ust með mál­þroska und­ir­ ­með­al­getu. Enn fremur kom í ljós í einni athugun að mál­þroski hafði ekki ver­ið ­met­inn hjá þremur af hverjum fjórum börnum með slíkan vanda. Í ljósi þess hversu hátt hlut­fall barna sem grein­ast með HTV af ein­hverju tagi er und­ar­leg­t að mál­þroski sé ekki met­inn hjá fleiri börnum í þannig grein­ing­ar­ferli en raun ber vitni. Þessar rann­sóknir eru vissu­lega ekki íslenskar og for­vitni­legt væri að vita hvernig þetta hlut­fall er hér á landi.

Rann­sóknir hafa nefni­lega líka sýnt að slakur mál­þroski er ­stundum und­ir­rót erf­iðrar hegð­un­ar. Sam­an­tekt­ar­rann­sókn frá árinu 2018 sýndi að ­börn með mál­þroska­röskun (DLD) sýndu meiri hegð­un­ar­erf­ið­leika en önnur börn og því eldri sem þau voru, þeim mun erf­ið­ari varð hegð­un­in. Stundum hafa börn engin önnur verk­færi en þau að grípa til erf­iðrar hegð­unar af því þau skilja ekki hvað er á seyði í kennslu­stof­unni eða í sam­skiptum við aðra. Önnur börn ­draga sig í hlé og láta ekk­ert á sér bera af sömu ástæðu. Sumir sér­fræð­ing­ar vilja meina að það eigi ekki að greina barn með ADHD eða svipuð frá­vik nema að und­an­gengnu mál­þroskamati. Einnig er það stundum nefnt sem ástæða þess að lyfja­með­ferð gagn­ast ekki sem skyldi að aðrar – og þá ómeð­höndl­aðar ástæður séu und­ir­liggj­andi. En frek­ari rann­sókna er þörf og ekki allir sam­mála þessu ­sjón­ar­miði.

Auglýsing

Mál­þroska­röskun (DLD) hefur líka mikil áhrif á and­lega líð­an, félags­leg sam­skipti og vin­áttu. Kvíði er til dæmis mun algeng­ari á með­al­ ­barna með mál­þroska­rösk­un. Eðli­legur mál­þroski er grunn­ur­inn að því að börn og ­full­orðnir geti átt góð, gagn­kvæm og skil­virk sam­skipti við annað fólk, bæð­i ­jafn­aldra og aðra. Ef þau skilja ekki nema hluta af því sem sagt er við þau er ekki skrýtið að sam­skipti ein­kenn­ist af mis­skiln­ingi sem geta svo valdið miklu­m á­rekstrum og jafn­vel félags­legri ein­angr­un.

Þess vegna er svo mik­il­vægt að fylgj­ast með börnum og grípa inn í sem allra fyrst. For­eldrar og kenn­arar á öllum skóla­stigum eru þar í lyk­il­stöðu. Ef þú, sem for­eldri eða kenn­ari, hefur áhyggjur af mál­þroska barns skaltu leita aðstoðar í gegnum heilsu­gæslu eða þjón­ustu­mið­stöð/­skóla­þjón­ust­u þíns bæj­ar­fé­lags. Því miður er þjón­usta við börn í þessum hópi af mjög skorn­um ­skammti af því kerfið heldur ekki nógu vel utan um þau. Mál­efli - hags­muna­sam­tök í þágu barna og ung­linga með mál­þroska­röskun vilja styðja við þennan hóp og ­leggja sitt af mörkum til þess að þjón­usta við þennan hóp megi batna.

Mál­þroska­röskun (DLD) er nefni­lega ekki þess eðlis að hana sé hægt að lækna með töfra­lausnum eða með því að horfa fram hjá henni. Börn og ­full­orðnir með þessa grein­ingu þurfa skiln­ing og stuðn­ing svo þau megi ná ­mark­miðum sínum í líf­inu og blómstra eins og þau best geta.

Fótboltaheimurinn engist um vegna lokaðrar elítudeildar stórliða
Stuðningsmenn, stjórnmálamenn, keppinautar og æðstu valdabatterí knattspyrnuheimsins hafa gagnrýnt áform 12 evrópskra fótboltaliða um stofnun ofurdeildar fyrir útvalda. Þau eru sögð ganga gegn öllu því sem fótbolti sem íþrótt eigi að standa fyrir.
Kjarninn 19. apríl 2021
Halla Hrund Logadóttir.
Halla Hrund næsti orkumálastjóri
Hæfisnefnd mat fimm umsækjendur um starf orkumálastjóra hæfa. Eftir viðtöl við þá taldi Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir að Halla Hrund Logadóttir væri hæfust þeirra til að gegna starfinu næstu fimm árin.
Kjarninn 19. apríl 2021
Róbert Farestveit, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir og Vilhjálmur Hilmarsson
Samkeppni skiptir sköpum fyrir lífskjör á Íslandi
Kjarninn 19. apríl 2021
Frosti Sigurjónsson
Nóbelsverðlaunahafi segir ivermectin vinna á COVID-19
Kjarninn 19. apríl 2021
Kári Stefánsson (t.v.) og Þórólfur Guðnason.
Samstarf Þórólfs og Kára „langoftast“ og „næstum því alltaf“ ánægjulegt
Mun meira máli skiptir hvernig við hegðum okkur heldur en af hvaða afbrigði veiran er, segir Kári Stefánsson forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar. Sóttvarnalæknir segir þátt fyrirtækisins í baráttunni gegn COVID-19 hafa skipt sköpum.
Kjarninn 19. apríl 2021
Alls störfuðu um 130 manns hjá SaltPay hér á landi áður en til uppsagna dagsins kom.
Hópuppsögn hjá SaltPay
SaltPay segir upp tugum starfsmanna hér á landi í dag, aðallega starfsmönnum sem hafa starfað við að þróa og viðhalda eldra greiðslukerfi Borgunar. SaltPay keypti Borgun síðasta sumar.
Kjarninn 19. apríl 2021
Samfylking sé tilbúin með frumvarp sem skyldar komufarþega til að dvelja í sóttvarnahúsi
Formaður Samfylkingar spurði forsætisráðherra hvort til stæði að breyta sóttvarnalögum í óundirbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í dag. Ekki við núverandi fyrirkomulag að sakast að mati forsætisráðherra, heldur við þá sem fylgja ekki reglum.
Kjarninn 19. apríl 2021
Sigríður Ólafsdóttir verður í öðru sæti listans og Eiríkur Björn í því fyrsta.
Eiríkur Björn og Sigríður leiða Viðreisn í Norðausturkjördæmi
Fyrrverandi bæjarstjóri á Fljótsdalshéraði og Akureyri verður oddviti Viðreisnar í Norðausturkjördæmi í komandi kosningum.
Kjarninn 19. apríl 2021
Meira eftir höfundinnHeiða Sigurjónsdóttir