Svínað á öryrkjum

Nokkur orð um skerðingar vegna búsetu í útlöndum

Auglýsing

Þegar ég var þing­maður á árunum 2009-13 hitti ég oft fólk sem hafði lent í alls­konar hremm­ingum í kerf­inu. Þessar sögur voru margar hverjar lyg­inni lík­astar og stundum trúði maður þeim vart. Þá reiddi fólk fram gögn - greiðslu­yf­ir­lit, úrskurði umboðs­manns Alþingis og tölvu­pósts­sam­skipti og maður skamm­að­ist sín fyrir að vera hluti af þessu batt­er­íi.

Á þessum tíma kynnt­ist ég konu sem stundum mót­mælti á Aust­ur­velli. Hún sagði mér frá aðstæðum sín­um. Hún var öryrki og gift manni frá ríki innan ESB. Þar höfðu þau búið um hríð og þess vegna fékk hún næstum engar örorku­bæt­ur. Ég man upp­hæð­ina ekki nákvæm­lega en mán­að­ar­greiðslan var langt innan við 50.000 krón­ur. Vegna tekna maka, sem þó voru óveru­leg­ar, átti konan enga rétt á fjár­hags­að­stoð sveit­ar­fé­lags­ins. Þau lifðu á loft­in­u. 

Þetta gat nú ekki átt að vera svona fannst mér og vildi endi­lega hjálpa eða í það minnsta reyna að skilja þetta. Konan sagði mér að hún væri í sam­bandi við starfs­mann Öryrkja­banda­lags­ins og saman væru þau að reyna að þoka þessu máli áfram. Umbeðin kom hún mér í sam­band við þann hjá ÖBÍ sem var að vinna í þessum málum og ég bauð fram aðstoð mína - ef það væri eitt­hvað sem ég gæti gert. 

Auglýsing

Starfs­maður ÖBÍ tók mér fagn­andi og útskýrði fram­kvæmd­ina fyrir mér og að ÖBÍ teldi þetta gróft brot á mann­rétt­indum fólks. Þau hjá banda­lag­inu ættu þó í mestu erf­ið­leikum með að fá þetta leið­rétt eða vinna í mál­inu því þau hefðu enga hug­mynd um hve stór hópur þetta væri, hvaða fólk þetta væri og hve miklar skerð­ing­arnar væru. Ítrekað hefði verið leitað til stjórn­valda og stof­anna en ÖBÍ fengi ein­fald­lega engar upp­lýs­ing­ar. 

Almennir þing­mann hafa lítil völd en þeir geta spurt spurn­inga og kraf­ist svara. Því lagði ég fram fyr­ir­spurn til ráð­herra 25. febr­úar 2013 um skerð­ingar á greiðslum örorku­líf­eyr­is­þega vegna búsetu í útlöndum á árunum 2009-12. Svarið barst 15. mars sama ár og þá var umfangið loks ljóst. Þessar upp­lýs­ingar voru til í kerf­inu allan tím­ann, Trygg­ing­ar­stofnun vildi bara ekki láta þær af hendi. Stuttu seinna var kosið og ég hætti á þingi og gat því ekki fylgt mál­inu frekar eft­ir.

Nú hefur umboðs­maður Alþingis sent frá sér álit um að íslensk lög og  fram­kvæmd Trygg­ing­ar­stofn­unar stang­ist á við evr­ópu­reglu­gerð um sam­ræm­ingu almanna­trygg­inga­kerfa. Reglu­gerðin byggir á grunn­reglum EES-rétt­ar­ins um frjálsa för fólks, og henni er ætlað að koma í veg fyrir að fólk sem flytur milli ríkja innan EES-­svæð­is­ins missi almanna­trygg­inga­rétt­indi sem það hefur áunnið sér í við­kom­andi ríkj­u­m. 

Nú sitja ein­hverjir starfs­menn Trygg­ing­ar­stof­unar sveittir við að reikna út hvað ríkið skuldar öryrkjum sem búið hafa í útlöndum en sam­kvæmt fréttum ætlar ríkið ein­ungis að leið­rétta svikin fjögur ár aftur í tím­ann. Annað er sagt fyrnt þótt svikin hafi senni­lega staðið yfir síð­ustu 25 ár. Ég er ekki lög­fræð­ingur en ég veit ekki betur en að fyrn­ing­ar­frestur rofni eða fram­leng­ist ef reynt er að rukka kröf­una. Það veit ég að Öryrkja­banda­lagið hefur reynt eftir bestu getu og þeim upp­lýs­ingum sem legið hafa fyrir hverju sinni, sem og ein­stak­lingar sem orðið hafa fyrir barð­inu á þessum svikum rík­is­ins. Á sama tíma leggja sveit­ar­fé­lögin á ráðin um hvernig hægt sé að ná fjár­hags­að­stoð sem greidd var þessum hópi öryrkja til bak­a. 

Getum við ekki bara ákveðið hér og nú að hætta að vera fávit­ar, leið­rétt þessi mis­tök og gætt þess að koma ekki svona fram við fólk í fram­tíð­inni? Eða ætlar ríkið virki­lega að draga lapp­irn­ar, láta öryrkja standa í mála­ferlum og tapa mál­inu svo eftir sjö ár fyrir mann­rétt­inda­dóm­stól Evr­ópu?



Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Sigríður segist hafa rætt við regluvörð og formann bankaráðs
Sigríður Benediktsdóttir, sem situr í bankaráði Landsbankans, segir það ekki rétt að hún hafi sam­þykkt að sitja í nefnd sem metur hæfi umsækjenda um stöðu seðlabankastjóra án þess að bera það undir for­mann banka­ráðs eða reglu­vörð Landsbank­ans.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira eftir höfundinnMargrét Tryggvadóttir