Svona rústar maður heilbrigðiskerfi

Uppskrift

Auglýsing

Það er ekk­ert svo flókið mál að rústa heilu heil­brigð­is­kerfi og meira að segja til marg­reynd upp­skrift sem virkar með fljót­virkum hætti. Sömu upp­skrift má svo yfir­færa á aðra vel­ferð­ar­þjón­ustu t.d. mennta­kerf­ið. Svona er þetta gert:

Í upp­hafi er til staðar ágæt­lega fún­ker­andi heil­brigð­is­kerfi, kostað úr sam­eig­in­legum sjóðum almenn­ings, fyrir almenn­ing. Allir sitja við sama borð og sjúk­lingum er ýmist sinnt í þeirri röð sem þeir koma eða eftir alvar­leika þess sem hrjáir þá, eftir atvik­um. Bestu kerfin leggja líka áherslu á for­varnir og lýð­heilsu svo færri veik­ist. Stjórn­endur vita nefni­lega að það borgar sig, líka í pen­ing­um.

Fyrsta stigið í eyði­legg­ing­unni fellst í að skera niður fé til kerf­is­ins. Ekki verður hægt að end­ur­nýja nauð­syn­legan bún­að, ráða nógu marga í störf­in, end­ur­mennta fólk eða sinna við­halda fast­eigna. Myglu­sveppur hjálp­ar. Þess­ari aðgerð er svo áfram­hald­ið, bæði nokkuð stöðugt en líka með áhlaupi. Nauð­syn­legt er að fjár­fram­lög til heil­brigð­is­mála haldi alls ekki í verð­lags­þróun en einnig er gott að taka upp sér­stakt orð­færi er aðgerð­unum er lýst. Forð­ast skal að tala um nið­ur­skurð en ræða þess í stað um hag­ræð­ingar og nauð­syn þess að for­svars­menn stofn­anna haldi sig innan fjár­heim­ilda.

Auglýsing

Næst er spjót­unum beint að heil­brigð­is­starfs­fólk­inu. Nauð­syn­legt er að tryggja að launa­þróun standi í stað og fylgi ekki nágranna­ríkjum okk­ar. Þá er einnig skyn­sam­legt að reyna að haga kjara­samn­ingum með þeim hætti að rétt­indi fólks auk­ist ekki. Góður leikur er t.d. að fá hjúkr­un­ar­fræð­inga til að semja af sér kaffi­tíma og mat­ar­hlé. Ef starfs­fólk beitir verk­falls­vopn­inu skal setja lög á verk­föll­in. Mark­miðið er að sem flestir finni sér annað að gera eða flýji land.

Sam­hliða hinu almenna heil­brigð­is­kerfi skal koma upp einka­reknu kerfi. Skyn­sam­legt er að byrja smátt og með sér­hæfð verk­efni sem gefa vel í aðra hönd­ina. Ákveðnir læknar fá því tæki­færi til að reka sjálf­stæðar stofur sem gefa ágæt­lega í aðra hönd­ina en halda jafn­framt áfram að vinna á opin­berum heil­brigð­is­stofn­un­um. Þannig fá þeir sam­an­burð og finna á eigin skinni hvað hið þægi­lega, einka­rekna heil­brigð­is­kerfi getur gert fyrir þá og þeirra fjár­hag. Fyrst um sinn er þessi einka­rekstur þó fjár­magn­aður úr vasa skatt­greið­enda í gegnum sjúkra­trygg­ingar rík­is­ins.

Næsta skref í einka­væð­ing­ar­ferl­inu er að bjóða betri þjón­ustu þar. Skapa þarf biðlista eftir þjón­ust­unni í almenna kerf­inu. Það er gert með hinni heilögu þrenn­ingu; mann­eklu, fjár­skorti og aðstöðu­leysi. Þegar fólk þarf orðið að bíða í eitt eða tvö ár eftir nýrri mjöðm eða auga­steinum er til­valið að koma á einka­rek­inni hlið­ar­leið. Fólk með sæmi­legt fjár­ráð greiðir nokkur hund­ruð þús­und með glöðu geði fyrir betri lífs­gæði. Á undra­skömmum tíma venst fólk til­hugs­un­inni um að sumir séu jafn­ari en aðrir og þeir sem eigi pen­inga geti keypt sig fram fyrir röð­ina með því að leita ann­að.

Hægt er að einka­væða strax alla þjón­ustu við gam­alt fólk. Það hefur sýnt sig í öðrum lönd­um, jafn­vel þeim sem telj­ast almennt sið­mennt­að­ar, að hægt er að spara nán­ast út í hið óend­an­lega þegar kemur að þjón­ustu við aldr­aða. Það þykir t.d. ekk­ert óeðli­legt þótt lær­brotum sé ekki sinnt strax, fæði skorið við nögl og allir fái svefn­lyf um fimm­leitið svo hægt sé að fækka starfs­fólki á kvöld- og næt­ur­vökt­um.

Vilji svo heppi­lega til að það þreng­ist um þjóð­ar­búið er þjóð­ráð að herða á ferl­inu. Klók ­stjórn­völd gætu meira að segja notað tæki­færið og einka­vætt allt draslið til vina sinna á einu bretti. Selt það fyrir slikk til að stoppa í fjár­lagagatið en gera langa samn­inga um að sjúk­ling­arnir haldi áfram að nýta þjón­ust­una á kostnað rík­is­ins að við­bættir eðli­legri og sann­gjarnri ávöxt­un­ar­kröfu. Því miður var þetta þjóð­ráð ekki nýtt hér á landi sem skyldi.

Heppi­legt er að leggja heil­brigð­is­þjón­ustu á lands­byggð­inni að mestu af. Hægt er að leysa málin með fjar­lækn­ing­um, far­and­lækn­um, jafn­vel skottu­lækn­ing­um, afleys­ingum og skertum opn­un­ar­tíma. Loka skal strax öllum skurð­stofum utan Reykja­vík­ur, sér­stak­lega þeim sem eru í tengslum við fæð­ing­ar­deild­ir. Mik­il­vægt er að fæstir geti rakið upp­runa sinn til hinna dreifðu byggða lands­ins enda fellst mikið hag­ræði í að hafa alla íbú­ana á sama stað.

Þrif á heil­brigð­is­stofn­unum skal bjóða út til vina og kunn­ingja. Þeir geta svo ráðið útlend­inga í störfin sem þekkja ekki til vinnu­lög­gjaf­ar­innar hér á landi eða vita hvert þeir eiga að leita sé á þeim brot­ið. Þetta, eitt og sér, getur gefið vel af sér.

Heppi­legt er, þegar sjúkra­þjón­ustu á lands­byggð­inni hefur að mestu verið aflagt, að koma upp sterkri kröfu og umræðu um „þjóð­ar­sjúkra­hús“. Best er ef hægt er að deila um stað­setn­ingu þess í nokkra ára­tugi sem tryggir að nauð­syn­legu við­haldi ann­arra heil­brigð­is­stofn­anna er ekki sinnt á með­an. Þegar best lætur er hægt að láta sem svo að öfl­ugt sjúkra­flug komi alfarið í stað­inn fyrir sæmi­lega bráða­þjón­ustu í hinum dreifðu byggðum lands­ins. Slík blanda tryggir einnig, þegar best læt­ur, að ekki sé hreyft við flug­vall­ar­bákni sem fáir nota en hentar stjórn­mála­mönnum á lands­byggð­inni sér­stak­lega vel.

Eftir nokkra ára­tugi er rétt að kynna til sög­unnar erlenda fjár­fest­ingu. Byggja skal risa­vax­ið, full­komið einka­rekið sjúkra­hús í jaðri höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Full­yrða skal, fullum fet­um, að það muni ekki hafa nein áhrif á heil­brigð­is­kerfið enda sé þetta nýja sjúkra­hús ein­ungis ætlað ríkum útlend­ing­um. Nota skal fal­leg hug­tök ­sem eng­inn skilur í raun og veru svo sem „heilsu­tengd ferða­þjón­usta“ og „inn­spýt­ing í atvinnu­líf­ið“. Slá skal úr og í hvort þjón­ustan standi lands­mönnum til boða fyrir rétt verð eða trygg­ing­ar.

Mik­il­vægt er að fá fræga lækna til að tala fyrir verk­efn­inu. Helst heims­fræga. Þá skal tryggja með flók­inni aflands­fléttu að ekki upp­lýs­ist hverjir séu í raun bak við fyr­ir­tæk­ið.

Tryggja skal hinu nýja sjúkra­húsi ýmsar skatta­legar íviln­anir vegna þess að það ­þykj­ast vera að skapa svo mörg hátekju­störf hér á landi.

Ef verk­efnið nær alla leið er nauð­syn­legt að greiða starfs­fólk­inu þar betri laun en í hinu almenna kerfi. Ég veit að einmitt þetta atriði er umdeilt og blóð­ugt en það marg­borgar sig og hraðar öllu ferl­inu til muna. Líta verður á þennan aukna launa­kostnað sem fórn­ar­kostnað fyrir fram­kvæmd­ina í heild. Til að lág­marka skað­ann er rétt að reyna að beina þessum auknu launa­greiðslum til vil­hallra og helst sam­flokks­manna. Var­ast skal að komm­ún­istar, sam­fóistar, píratar eða aðrir vinstri sinn­aðir öfga­menn njóti góðs af fram­kvæmd­um. Þegar þeir gagn­rýna fyr­ir­komu­lagið má alltaf segja að þeir séu öfund­sjúkir, sé þessi leið far­in.

Betri laun á nýja sjúkra­hús­inu og ann­ars staðar í hinu einka­rekna kerfi, til við­b­óttar við speki­lek­ann úr landi veldur því að enn þreng­ist að almenna kerf­inu.

Þegar sjúkir geta ekki lengur treyst því að fá góða ­þjón­ustu í almenna kerf­inu verður krafan um að þeir fái þjón­ustu í einka­rekna kerf­inu sífellt hávær­ari.

Á þessu stigi er mik­il­vægt, sem endranær, að spila mön­trur einka­væð­ing­ar­innar reglu­lega. Þær eru a) Hið opin­bera á ekki að standa í sam­keppn­is­rekstri enda sé þarna kom­inn einka­að­ili sem geti leyst hlut­verk sitt betur að hólmi. b) Ríkið eigi helst ekki að standa í neinum rekstri. c) Ríkið kann ekki að standa í atvinnu­rekstri. d) Rík­is­starfs­menn eru latir og á spena skatt­greið­enda. e) Sóun fylgir rík­is­rekstri alltaf. f) Einka­að­ilar fara miklu betur með fé. g) Þjón­usta er alltaf betri hjá einka­að­il­an­um. Það er nátt­úru­lög­mál. h) Græðgi er góð.

Trygg­ing­ar­fé­lög fara að selja sér­stakar sjúkra- og slysa­trygg­ingar sem fólk kaupir til að tryggja sér þjón­ustu einka­að­il­anna. Gera þarf samn­inga um að ríkið greiði þó hluta af kostn­aði við einka­rekna þjón­ustu áfram til að tryggja ásætt­an­lega arð­semi.

Loks fer það svo að almenna kerfið sinnir ein­göngu dýrum til­fellum með von­lausri ávöxt­un­ar­kröfu. Mik­il­vægt er að halda kerf­inu áfram fjársveltu, halda við deilum um stað­setn­ingu sjúkra­húsa og flug­valla, einkum með hinni skertu þjón­ustu á lands­byggð­inni og tryggja mikið álag á alla starfs­menn. Ein­göngu öfga­sinn­aðir vinstri­menn eiga að vinna í almenna kerf­inu svo allir sjái hvað það er glatað og asna­legt.

Og svo má skála.





Pistill­inn birt­ist fyrst á vefrit­inu Herðu­breið  22. 7. 2016 en er end­ur­birtur hér að gefnu til­efn­i. 

Bogi Níls Bogason er forstjóri Icelandair.
Icelandair mun ekki geta notað Max-vélarnar í sumar
737 Max-vélar Boeing fara ekki í loftið í sumar. Icelandair reiknar því ekki lengur með þeim í flug félagsins á háannatíma. Félagið býst samt sem áður við því að flytja að minnsta kosti jafn marga farþega og í fyrra til landsins.
Kjarninn 22. janúar 2020
Erlendum ríkisborgurum sem ákveða að búa á Íslandi hefur fjölgað gríðarlega hratt á undanförnum árum.
Fjórði hver íbúi á Suðurnesjum útlendingur
Tveir af hverjum þremur erlendum ríkisborgurum sem búa á Íslandi búa á höfuðborgarsvæðinu. Þrír af hverjum fjórum þeirra búa annað hvort þar eða á Suðurnesjunum. Það sveitarfélag sem er með lægst hlutfall útlendinga er einungis með einn útlending á skrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Reynt að múta lögreglumanni í Namibíu
Spillingarlögreglan hefur handtekið mann, sem reyndi að hindra framgang réttvísinnar við rannsókn á Samherjaskjölunum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Friðrik Rafnsson
Lestur er leikfimi hugans
Kjarninn 21. janúar 2020
„Lúalegt bragð“ að ala á samviskubiti foreldra
Kvenréttindafélag Íslands hefur sent borgarráði opið bréf vegna fyrirhugaðrar styttingar opnunartíma leikskóla í Reykjavíkurborg.
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður spyr Katrínu um hverjar skaðabótakröfur stórútgerðarinnar séu
Búið er að leggja fram skriflega fyrirspurn til forsætisráðherra um hversu háa upphæð stórútgerðir eru að krefja íslenska ríkið vegna úthlutunar á makrílkvóta. Kjarninn óskaði fyrst eftir þeim upplýsingum í fyrrasumar en ríkið vill ekki afhenda þær.
Kjarninn 21. janúar 2020
Rúmur hálfur milljarður í utanlandsferðir þingmanna og forseta þingsins á tíu árum
Rúmar 60 milljónir fóru í utanlandsferðir embættis forseta Alþingis og þingmanna árið 2018. Kostnaðurinn var minnstur árið 2009 – rétt eftir hrun.
Kjarninn 21. janúar 2020
Ólafur Örn Nielsen ráðinn aðstoðarforstjóri Opinna kerfa
Nýir fjárfestar komu að Opnum kerfum í fyrra og hana nú ráðið bæði nýjan forstjóra og aðstoðarforstjóra.
Kjarninn 21. janúar 2020
Meira eftir höfundinnMargrét Tryggvadóttir