Heildstætt mat í stað óáreiðanlegra tannrannsókna

Auglýsing

Nú liggja fyrir drög að þjón­ustu­samn­ingi milli Útlend­inga­stofn­unar og Háskóla Íslands um ald­urs­grein­ingar á umsækj­endum um alþjóð­lega vernd. Samn­ing­ur­inn hefur verið í umsagn­ar­ferli hjá bæði Vís­inda­siða­nefnd og Jafn­réttis­nefnd HÍ og liggur nú á borði Jóns Atla Bene­dikts­son­ar, rekt­ors skól­ans. Óháð nið­ur­stöðu rekt­ors í þessu máli er mik­il­vægt að við ræðum þær aðferðir sem beitt er við ald­urs­grein­ingar hér á landi.

Óáreið­an­leg vís­indi

Til­gangur ald­urs­grein­inga er að skera úr um aldur umsækj­anda um alþjóð­lega vernd þegar vafi leikur á því hvort við­kom­andi sé undir eða yfir 18 ára aldri. Hér á landi byggj­ast grein­ing­arnar nán­ast alfarið á rann­sóknum sem fram­kvæmdar eru af tann­læknum við Tann­lækna­deild Háskóla Íslands. Stuðst er við röntgen­mynda­tökur og rann­sókn á þroska enda­jaxla umsækj­enda.

Grein­ingar sem byggja á tann­rann­sóknum eru umdeildar því þær eru bæði taldar sið­ferð­is­lega vafa­samar og byggja á veikum vís­inda­legum grunni. Á síð­asta ári tók Háskól­inn í Osló þá ákvörðun að hætta fram­kvæmd tann­rann­sókna, m.a. í kjöl­far gagn­rýni frá siða­nefnd Lækna­fé­lags­ins þar í landi. Þegar breskur þing­maður stakk upp á að not­ast yrði við tann­rann­sóknir við ákvörðun á aldri umsækj­enda um alþjóð­lega vernd brást Tann­lækna­fé­lag Bret­lands ókvæða við og sagði slíkar rann­sóknir sið­laus­ar, óná­kvæmar og óáreið­an­leg­ar.

Auglýsing

Í skýrslu sem Evr­ópu­ráðið birti haustið 2017 og fjallar um ald­urs­grein­ingar segir að lík­ams­rann­sóknum skuli ein­ungis beita sem loka­úr­ræði í ald­urs­grein­ingum umsækj­enda. Þar segir að ald­urs­grein­ingar sem byggja ein­göngu á lík­ams­rann­sóknum séu í besta falli upp­lýst ágiskun (e. educated guess) og að þær geti þar að auki valdið þeim sem undir þær gang­ast and­legum skaða. Þá er vert að benda á að á síð­asta ári var fylgd­ar­laust barn rang­lega metið full­orðið í kjöl­far tann­rann­sóknar hér á landi og var staða þess end­ur­skoðuð eftir að ný gögn bár­ust frá heima­land­inu sem stað­festu aldur þess.

Heild­stætt mat

Í 39. grein reglu­gerðar um útlend­inga er fjallað um ald­urs­grein­ing­ar. Þar segir að við ákvörðun á aldri skuli fara fram heild­stætt mat á aðstæðum ein­stak­lings og frá­sagnar hans af ævi sinni en auk þess megi beita lík­ams­rann­sókn til grein­ingar á aldri. Að mati Rauða kross Íslands er raunin hins vegar sú að í fram­kvæmd fer ekki fram neitt heild­stætt mat af hálfu Útlend­inga­stofn­un­ar. Eng­inn barna­lækn­ir, barna­sál­fræð­ingur eða ann­ars konar sér­fræð­ingur á sviði barna kemur að ald­urs­grein­ingu á nokkru stigi máls­ins.

Í fyrr­nefndri skýrslu frá Evr­ópu­ráð­inu má finna leið­bein­ingar um það hvernig heild­stæðu mati við ald­urs­grein­ingu skuli hátt­að. Þar segir að beita skuli þver­fræði­legri nálgun sem bygg­ist á mis­mun­andi aðferða­fræði. Skoða skuli allt frá lík­am­legum og and­legum þáttum til umhverf­is­legra og menn­ing­ar­legra þátta. Tryggja eigi aðkomu sér­fræð­inga úr ýmsum fræði­greinum en álit sér­fræð­inga á sviði barna og þroska­ferli þeirra eigi að vega þyngst. Ljóst er að Útlend­inga­stofnun fylgir ekki þessum ráð­legg­ingum þegar hún leggur mat á aldur umsækj­enda.

Stærri umræða

Tann­rann­sóknir á umsækj­endum um alþjóð­lega vernd byggja á veikum vís­inda­legum grunni og geta haft alvar­legar afleið­ingar fyrir ein­stak­linga í við­kvæmri stöðu. Háskóli Íslands ætti því að hætta við fyr­ir­hug­aðan þjón­ustu­samn­ing við Útlend­inga­stofn­un. Umræðan um ald­urs­grein­ingar má þó ekki hætta þar. Ef Háskól­inn neitar að fram­kvæma rann­sókn­irnar er lík­legt að Útlend­inga­stofnun leiti ein­fald­lega til tann­lækna á einka­stofum um fram­kvæmd­ina. Viljum við að hætt verði að styðj­ast við tann­rann­sóknir í ald­urs­grein­ingu verðum við að taka umræð­una á Alþingi og víðar í sam­fé­lag­inu.

Í því sam­hengi fagna ég fyr­ir­spurnum sem Logi Ein­ars­son, for­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, hefur sent á þrjá ráð­herra vegna þessa máls. Í fyr­ir­spurn til dóms­mála­ráð­herra er m.a. spurt hvort ráð­herr­ann telji lík­am­legar ald­urs­grein­ingar sið­ferð­is­lega rétt­læt­an­legar eða nauð­syn­legar í núver­andi mynd og í sam­ræmi við barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna. Í fyr­ir­spurn Loga til mennta­mála­ráð­herra er spurt hvort ráð­herr­anum finn­ist ásætt­an­legt að opin­ber mennta­stofn­un, tann­lækna­deild Háskóla Íslands, fram­kvæmi umdeildar ald­urs­grein­ingar á við­kvæmum hópi umsækj­enda um alþjóð­lega vernd. Að lokum spyr Logi hvort heil­brigð­is­ráð­herra telji að fram­kvæmd ald­urs­grein­inga á umsækj­endum um alþjóð­lega vernd, þá sér­stak­lega tann­grein­inga, sam­ræm­ist siða­reglum lækna.

Ég hlakka til að heyra svör ráð­herr­anna við þessum mik­il­vægu fyr­ir­spurn­um. Við hljótum að geta farið aðrar leiðir í ald­urs­grein­ing­um, þar sem vel­ferð og rétt­indi barna eru í fyrsta sæti og byggt er á heild­stæðu mati eins og ráð­legg­ingar Evr­ópu­ráðs­ins segja til um.

Cohen: Trump vissi vel að þetta var rangt
Lögmaður Donalds Trumps Bandaríkjaforseta hefur verið dæmdur í þriggja ára fangelsi, meðal annar fyrir að beita sér fyrir ólöglegum greiðslum til að þagga niður umræðu um framhjáhald Trumps.
Kjarninn 14. desember 2018
Forsætisráðherra: Klaustursmálið hefur haft verulega mikil áhrif innan þingsins
Það skiptir máli að þingmenn geti tekist á pólitísk mál en samt borið virðingu fyrir fólki, segir forsætisráðherra.
Kjarninn 14. desember 2018
WOW air er á uppleið á ný.
Indigo gæti fjárfest í WOW air fyrir 9,4 milljarða
Enn er unnið að því að ná samningum við Indigo Partners um fjárfestingu í félaginu.
Kjarninn 14. desember 2018
Skýrt í starfsreglum að meirihluti ræður niðurstöðum
Formaður tilnefningarnefndar VÍS segir engar heimildir vera í reglum nefndarinnar til að skila sératkvæði. Meirihlutinn ráði einfaldlega hverjum hún mæli með til stjórnarsetu.
Kjarninn 14. desember 2018
Vladimir Pútín, forseti Rússlands
Útflutningur til Rússlands dregist saman um 90 prósent vegna viðskiptaþvingana
Rúm þrjú ár eru síðan Rússland svaraði viðskiptaþvingunum íslenska ríkisins með innflutningsbanni á nær öll matvæli frá Íslandi. Í kjölfar innflutningsbannsins hefur útflutningur til Rússlands dregist saman um 90 prósent og tugi milljarða króna.
Kjarninn 14. desember 2018
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Ragnar Þór pantar sér gult vesti
Formaður VR segir að ekkert sé að marka kosningaloforð stjórnmálamanna því þeir virðist eingöngu hafa hugsjónir og drifkraft í að breyta á fjögurra ára fresti, og þá aðeins í nokkra daga.
Kjarninn 14. desember 2018
Stakksberg telur íbúakosningu um stóriðju í Helguvík ólögmæta og geta leitt til bótaskyldu
Stakksberg, félag í eigu Arion banka, hefur sent Reykjanesbæ bréf þar sem félagið segir sveitarfélagið skaðabótaskylt ef komið verður í veg fyrir starfsemi kísilmálmverksmiðjunar sem áður var í eigu United Silicon.
Kjarninn 14. desember 2018
Miðflokkurinn hrynur í fylgi og Framsókn eykur við sig
Töluverðar sviptingar eru á fylgi stjórnmálaflokka samkvæmt nýrri könnun MMR.
Kjarninn 14. desember 2018
Meira eftir höfundinnÓskar Steinn Jónínuson Ómarsson