Heildstætt mat í stað óáreiðanlegra tannrannsókna

Auglýsing

Nú liggja fyrir drög að þjón­ustu­samn­ingi milli Útlend­inga­stofn­unar og Háskóla Íslands um ald­urs­grein­ingar á umsækj­endum um alþjóð­lega vernd. Samn­ing­ur­inn hefur verið í umsagn­ar­ferli hjá bæði Vís­inda­siða­nefnd og Jafn­réttis­nefnd HÍ og liggur nú á borði Jóns Atla Bene­dikts­son­ar, rekt­ors skól­ans. Óháð nið­ur­stöðu rekt­ors í þessu máli er mik­il­vægt að við ræðum þær aðferðir sem beitt er við ald­urs­grein­ingar hér á landi.

Óáreið­an­leg vís­indi

Til­gangur ald­urs­grein­inga er að skera úr um aldur umsækj­anda um alþjóð­lega vernd þegar vafi leikur á því hvort við­kom­andi sé undir eða yfir 18 ára aldri. Hér á landi byggj­ast grein­ing­arnar nán­ast alfarið á rann­sóknum sem fram­kvæmdar eru af tann­læknum við Tann­lækna­deild Háskóla Íslands. Stuðst er við röntgen­mynda­tökur og rann­sókn á þroska enda­jaxla umsækj­enda.

Grein­ingar sem byggja á tann­rann­sóknum eru umdeildar því þær eru bæði taldar sið­ferð­is­lega vafa­samar og byggja á veikum vís­inda­legum grunni. Á síð­asta ári tók Háskól­inn í Osló þá ákvörðun að hætta fram­kvæmd tann­rann­sókna, m.a. í kjöl­far gagn­rýni frá siða­nefnd Lækna­fé­lags­ins þar í landi. Þegar breskur þing­maður stakk upp á að not­ast yrði við tann­rann­sóknir við ákvörðun á aldri umsækj­enda um alþjóð­lega vernd brást Tann­lækna­fé­lag Bret­lands ókvæða við og sagði slíkar rann­sóknir sið­laus­ar, óná­kvæmar og óáreið­an­leg­ar.

Auglýsing

Í skýrslu sem Evr­ópu­ráðið birti haustið 2017 og fjallar um ald­urs­grein­ingar segir að lík­ams­rann­sóknum skuli ein­ungis beita sem loka­úr­ræði í ald­urs­grein­ingum umsækj­enda. Þar segir að ald­urs­grein­ingar sem byggja ein­göngu á lík­ams­rann­sóknum séu í besta falli upp­lýst ágiskun (e. educated guess) og að þær geti þar að auki valdið þeim sem undir þær gang­ast and­legum skaða. Þá er vert að benda á að á síð­asta ári var fylgd­ar­laust barn rang­lega metið full­orðið í kjöl­far tann­rann­sóknar hér á landi og var staða þess end­ur­skoðuð eftir að ný gögn bár­ust frá heima­land­inu sem stað­festu aldur þess.

Heild­stætt mat

Í 39. grein reglu­gerðar um útlend­inga er fjallað um ald­urs­grein­ing­ar. Þar segir að við ákvörðun á aldri skuli fara fram heild­stætt mat á aðstæðum ein­stak­lings og frá­sagnar hans af ævi sinni en auk þess megi beita lík­ams­rann­sókn til grein­ingar á aldri. Að mati Rauða kross Íslands er raunin hins vegar sú að í fram­kvæmd fer ekki fram neitt heild­stætt mat af hálfu Útlend­inga­stofn­un­ar. Eng­inn barna­lækn­ir, barna­sál­fræð­ingur eða ann­ars konar sér­fræð­ingur á sviði barna kemur að ald­urs­grein­ingu á nokkru stigi máls­ins.

Í fyrr­nefndri skýrslu frá Evr­ópu­ráð­inu má finna leið­bein­ingar um það hvernig heild­stæðu mati við ald­urs­grein­ingu skuli hátt­að. Þar segir að beita skuli þver­fræði­legri nálgun sem bygg­ist á mis­mun­andi aðferða­fræði. Skoða skuli allt frá lík­am­legum og and­legum þáttum til umhverf­is­legra og menn­ing­ar­legra þátta. Tryggja eigi aðkomu sér­fræð­inga úr ýmsum fræði­greinum en álit sér­fræð­inga á sviði barna og þroska­ferli þeirra eigi að vega þyngst. Ljóst er að Útlend­inga­stofnun fylgir ekki þessum ráð­legg­ingum þegar hún leggur mat á aldur umsækj­enda.

Stærri umræða

Tann­rann­sóknir á umsækj­endum um alþjóð­lega vernd byggja á veikum vís­inda­legum grunni og geta haft alvar­legar afleið­ingar fyrir ein­stak­linga í við­kvæmri stöðu. Háskóli Íslands ætti því að hætta við fyr­ir­hug­aðan þjón­ustu­samn­ing við Útlend­inga­stofn­un. Umræðan um ald­urs­grein­ingar má þó ekki hætta þar. Ef Háskól­inn neitar að fram­kvæma rann­sókn­irnar er lík­legt að Útlend­inga­stofnun leiti ein­fald­lega til tann­lækna á einka­stofum um fram­kvæmd­ina. Viljum við að hætt verði að styðj­ast við tann­rann­sóknir í ald­urs­grein­ingu verðum við að taka umræð­una á Alþingi og víðar í sam­fé­lag­inu.

Í því sam­hengi fagna ég fyr­ir­spurnum sem Logi Ein­ars­son, for­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, hefur sent á þrjá ráð­herra vegna þessa máls. Í fyr­ir­spurn til dóms­mála­ráð­herra er m.a. spurt hvort ráð­herr­ann telji lík­am­legar ald­urs­grein­ingar sið­ferð­is­lega rétt­læt­an­legar eða nauð­syn­legar í núver­andi mynd og í sam­ræmi við barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna. Í fyr­ir­spurn Loga til mennta­mála­ráð­herra er spurt hvort ráð­herr­anum finn­ist ásætt­an­legt að opin­ber mennta­stofn­un, tann­lækna­deild Háskóla Íslands, fram­kvæmi umdeildar ald­urs­grein­ingar á við­kvæmum hópi umsækj­enda um alþjóð­lega vernd. Að lokum spyr Logi hvort heil­brigð­is­ráð­herra telji að fram­kvæmd ald­urs­grein­inga á umsækj­endum um alþjóð­lega vernd, þá sér­stak­lega tann­grein­inga, sam­ræm­ist siða­reglum lækna.

Ég hlakka til að heyra svör ráð­herr­anna við þessum mik­il­vægu fyr­ir­spurn­um. Við hljótum að geta farið aðrar leiðir í ald­urs­grein­ing­um, þar sem vel­ferð og rétt­indi barna eru í fyrsta sæti og byggt er á heild­stæðu mati eins og ráð­legg­ingar Evr­ópu­ráðs­ins segja til um.

Sumarið er tími malbikunarframkvæmda.
Nýja malbikið víða tilbúið í hefðbundinn hámarkshraða
Hámarkshraði hefur verið lækkaður á þeim vegarköflum sem eru nýmalbikaðir en nú eru þær takmarkanir brátt á enda víða á höfuðborgarsvæðinu. Upplýsingafulltrúi Vegagerðarinnar segir hraðann ekki hækkaðan fyrr en viðnám sé orðið ásættanlegt.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
Ætlast til þess að samfélagslegir hagsmunir ráði för en ekki hagsmunir peningaaflanna
Forseti ASÍ segir fjölmörg verkefni sem stjórnvöld gáfu loforð um í tengslum við núgildandi kjarasamninga út af standa. Þá segir hún að „sumargjöf“ Icelandair til flugfreyja muni lita þau verkefni sem fram undan eru hjá verkalýðshreyfingunni.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
„Það eina sem er alveg öruggt“ er að meiri útbreiðsla þýðir meira af alvarlegum veikindum
Vonbrigði. Áfall. Erfið staða. „Það er aldrei hægt að leggja of mikla áherslu á það að í þessari baráttu er veiran óvinurinn,“ sagði Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn á upplýsingafundi þar sem okkur voru fluttar þungar fréttir.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Einn sjúklingur á gjörgæslu og í öndunarvél
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir upplýsti um það á upplýsingafundi almannavarna í dag að einn sjúklingur liggur nú á gjörgæslu vegna COVID-19. Hann er á fertugsaldri og í öndunarvél.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
Víðir: Faraldur skollinn á að nýju
Mögulega verða einhverjir lagðir inn vegna COVID-19. Annað hópsmitið hefur verið rakið til veitingastaðar í Reykjavík. Tæplega 50 manns eru í sóttkví í Vestmannaeyjum vegna smits sem greindist hjá einstaklingum sem þar voru um verslunarmannahelgina.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Ráðherra boðar til samráðs lykilaðila vegna COVID-19
Heilbrigðisráðherra hefur ákveðið að boða til samráðsvettvangs í formi vinnustofu þann 20. ágúst. Þar verður rætt hvernig móta megi aðgerðir og stefnu til lengri tíma litið með tilliti til faraldurs COVID-19.
Kjarninn 7. ágúst 2020
109 virk smit – 914 í sóttkví
Sautján ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og þrjú í landamæraskimun. 109 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Stórir lífeyrissjóðir hafa ekki farið vel út úr fjárfestingu í Icelandair
Aðkoma stærstu hluthafa Icelandair, sem hafa það hlutverk að ávaxta lífeyri landsmanna, að félaginu síðastliðinn áratug hefur ekki skilað mikilli arðsemi, og í tveimur tilfellum miklu tapi. Þessir sömu sjóðir munu á næstu dögum þurfa að taka ákvörðun.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Meira eftir höfundinnÓskar Steinn Jónínuson Ómarsson