Auglýsing

Lofts­lags­breyt­ingar af manna­völdum eru eitt mest aðkallandi vanda­mál sam­tím­ans. Þær breyt­ingar sem eiga sér stað á lofts­lag­inu ógna mann­lífi, líf­ríki og vist­kerfum um allan heim. Vit­und­ar­vakn­ing hefur orðið á und­an­förnum árum og hafa ýmsir alþjóða­samn­ingar verið und­ir­rit­aðir til að reyna að stemma stigu við þess­ari þró­un. Ísland hefur sett sér háleit mark­mið þegar kemur að alþjóða­samn­ingum og skuld­bind­ing­um. Rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur hefur t.d. sett stefn­una á kolefn­is­hlut­laust Ísland í síð­asta lagi árið 2040. Ís­land er gjarnan talin fyr­ir­mynd þegar kemur að umhverf­is­málum í alþjóða­sam­fé­lag­inu. Þar sem not­aðir eru end­ur­nýj­an­legir orku­gjafar er orku­notkun lands­ins að lang mestu leyti sjálf­bær. Sam­kvæmt grein World Economic Forum frá árinu 2016 er Ísland meðal fjög­urra umhverf­is­væn­ustu ríkja heims, ásamt Finn­landi, Sví­þjóð og Dan­mörku.

Þegar talað er um Ísland sem leið­andi í umhverf­is­málum virð­ist hins vegar lítið til­lit vera tekið til þess að losun Íslands stafar að miklu leyti af neyslu ein­stak­linga á inn­fluttum vör­um. Neyslu­drifið kolefn­is­fót­spor er mæli­kvarði sem snýr að öllum umhverf­is­á­hrifum í lífs­ferli vöru og yfir­færir að lokum los­un­ina á neyt­and­ann. Neyslu­drifið kolefn­is­fót­spor getur því hjálpað til við að mæla og skilja losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda með til­liti til neyslu­hegð­un­ar. Sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókna Clar­ke, Heinonen og Ottelin (2017) stafar um 61% af útblæstri íslenskra heim­ila af neyslu á inn­fluttum varn­ingi. Neyslu­drifið kolefn­is­fót­spor Íslands er stærra en flestra Evr­ópu­ríkja og jafn­framt er fótsporið 55% stærra en svæð­is­bundnar útblást­urs­mæl­ingar gefa til kynna. Þessi ríkj­andi neyslu­hyggja sem virð­ist m.a. þríf­ast meðal Íslend­inga hefur leitt til flestra af þeim umhverf­is­vanda­málum sem við stöndum frammi fyrir í dag. Losun íslenskra neyt­enda hefur áhrif út fyrir íslensk landa­mæri og ljóst er að los­un­in, sem stafar að miklu leyti af neyslu Íslend­inga á inn­fluttum varn­ingi, mun enda sem byrði á þró­un­ar­lönd­um.

Sam­kvæmt mæl­ingum á vist­fótspori, þ.e. hversu mikið af nátt­úru­legum gæðum mann­kynið notar í neyslu sína, náði jörðin þol­mörkum seint á sjö­unda ára­tug síð­ustu ald­ar. Síðan þá hefur neysla mann­kyns stöðugt auk­ist og ljóst er að hún er komin vel umfram þol­mörk jarð­ar. Í þessu sam­hengi er vert að benda á að sam­kvæmt mæl­ingum á vistspori Íslands, sem Sig­urður Eyberg Jóhann­es­son fram­kvæmdi fyrir meist­ara­verk­efni sitt, þyrfti 27 jarðir ef neysla allra jarð­ar­búa væri í sam­ræmi við Íslend­inga. Því er ljóst að neyslan okkar er eins ósjálf­bær og hugs­ast get­ur.

Auglýsing

Í dag er svo­kall­aður Svartur föstu­dagur sem með öllum sínum til­boðum er einn stærsti neyslu­dagur árs­ins. Svartur föstu­dagur á upp­runa sinn að rekja til Banda­ríkj­anna og er hann hald­inn dag­inn eftir þakk­ar­gjörð­ar­há­t­ið­ina. Á svörtum föstu­degi eru ein­stak­lingar sem sagt hvattir til að kaupa alls­konar dót, hluti og drasl, deg­inum eftir að hafa haldið uppá það hversu þakk­látir þeir eru fyrir það sem þeir eiga. Árið 1992 fékk Ted Dave hug­mynd­ina að Buy not­hing Day (Kauptu ekk­ert dag­inn) sem hald­inn er sama dag og Svartur föstu­dag­ur. Hann leit á dag­inn sem tæki­færi fyrir sam­fé­lög til að íhuga þá ofneyslu sem ein­kennir vest­ræna lifn­að­ar­hætti. Hug­myndin fékk síðan hljóm­grunn hjá kanadísku aðgerð­ar­sam­tök­unum Adbusters og hefur þessi alþjóð­legi mót­mæla­dagur neyslu­hyggj­unnar verið hald­inn hátíð­legur víða um heim.

Til að stemma stigu við þeim lofts­lags­breyt­ingum sem við erum þegar farin að finna fyrir er nauð­syn­legt að minnka neysl­una. Að gefnu til­efni hvet ég fólk til að halda Kauptu ekk­ert dag­inn hátíð­leg­an. Látum ekki mark­aðs­öflin stjórna hegðun okk­ar, íhugum hvaða áhrif neysla okkar hefur á jörð­ina og breytum Svörtum föstu­degi í Græn­an.

Erlendum ríkisborgurum sem ákveða að búa á Íslandi hefur fjölgað gríðarlega hratt á undanförnum árum. Stór hluti þess vinnuafls sem unnið hefur við mannaflsfrekar framkvæmdir hefur til að mynda verið útlendingar.
Tæplega fjórðungur umsækjenda um hlutabætur erlendir ríkisborgarar
Um 23 prósent starfandi íbúa landsins hafa annað hvort sótt um hlutabætur eða skrá sig á almenna atvinnuleysisskrá. Erlendir ríkisborgarar eru um 20 prósent af vinnuafli landsins en tæplega fjórðungur þeirra sem sótt hafa um hlutabætur eru útlendingar.
Kjarninn 9. apríl 2020
Þórður Snær Júlíusson
Afsakaðu ónæðið ... en við þurfum á þér að halda
Kjarninn 9. apríl 2020
Lúxusfrí á lystiskipi breyttist í margra vikna martröð
„Því miður þá eru fjórir farþegar okkar látnir,“ heyrist skipstjórinn segja í hátalarakerfi skipsins. „Einn í nótt, tveir í gær og einn fyrir nokkrum dögum.“ Farþegar sitja hljóðir, lokaðir inni í klefum sínum. Það er farsótt um borð.
Kjarninn 9. apríl 2020
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
„Algjörlega ótækt“ af Arion banka að greiða arð við þessar aðstæður
Seðlabankastjóri segir að bankinn yrði „mjög brúnaþungur“ ef að Arion banki myndi halda í yfirlýsta stefnu sína og greiða hluthöfum sínum út tíu milljarða króna í arð í maí.
Kjarninn 9. apríl 2020
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni: Sveiflujöfnunin öflugri hér en í ríkjum þar sem björgunarpakkarnir eru stærri
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra segir að þegar verið sé að bera saman stærðargráðu efnahagsviðbragða hér á landi við útlönd þurfi að horfa til þess að Ísland hafi öflugri sveiflujafnara í félagslegu kerfunum en mörg önnur ríki.
Kjarninn 8. apríl 2020
Halldóra Mogensen er formaður þingflokks Pírata.
Píratar leggja til að launahækkanir þingmanna og ráðherra falli niður
Þingflokkur Pírata vill að 6,3 prósent launahækkun kjörinna fulltrúa og æðstu embættismanna verði endurkölluð. Laun ráðherra hækkuðu um vel yfir hundrað þúsund krónur á mánuði í byrjun árs.
Kjarninn 8. apríl 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Fellir ellikerling Pútín?
Kjarninn 8. apríl 2020
„Faraldurinn er eins og staðan er núna á niðurleið“
Toppnum í nýsmitum COVID-19 hér á landi virðist náð, að sögn Þórólfs Guðnasonar sóttvarnalæknis. Faraldurinn er því á niðurleið, en Alma Möller landlæknir minnir á að enn sé nokkuð í að toppi verði náð hvað álag á heilbrigðiskerfið varðar.
Kjarninn 8. apríl 2020
Meira eftir höfundinnRakel Guðmundsdóttir