Auglýsing

Lofts­lags­breyt­ingar af manna­völdum eru eitt mest aðkallandi vanda­mál sam­tím­ans. Þær breyt­ingar sem eiga sér stað á lofts­lag­inu ógna mann­lífi, líf­ríki og vist­kerfum um allan heim. Vit­und­ar­vakn­ing hefur orðið á und­an­förnum árum og hafa ýmsir alþjóða­samn­ingar verið und­ir­rit­aðir til að reyna að stemma stigu við þess­ari þró­un. Ísland hefur sett sér háleit mark­mið þegar kemur að alþjóða­samn­ingum og skuld­bind­ing­um. Rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur hefur t.d. sett stefn­una á kolefn­is­hlut­laust Ísland í síð­asta lagi árið 2040. Ís­land er gjarnan talin fyr­ir­mynd þegar kemur að umhverf­is­málum í alþjóða­sam­fé­lag­inu. Þar sem not­aðir eru end­ur­nýj­an­legir orku­gjafar er orku­notkun lands­ins að lang mestu leyti sjálf­bær. Sam­kvæmt grein World Economic Forum frá árinu 2016 er Ísland meðal fjög­urra umhverf­is­væn­ustu ríkja heims, ásamt Finn­landi, Sví­þjóð og Dan­mörku.

Þegar talað er um Ísland sem leið­andi í umhverf­is­málum virð­ist hins vegar lítið til­lit vera tekið til þess að losun Íslands stafar að miklu leyti af neyslu ein­stak­linga á inn­fluttum vör­um. Neyslu­drifið kolefn­is­fót­spor er mæli­kvarði sem snýr að öllum umhverf­is­á­hrifum í lífs­ferli vöru og yfir­færir að lokum los­un­ina á neyt­and­ann. Neyslu­drifið kolefn­is­fót­spor getur því hjálpað til við að mæla og skilja losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda með til­liti til neyslu­hegð­un­ar. Sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókna Clar­ke, Heinonen og Ottelin (2017) stafar um 61% af útblæstri íslenskra heim­ila af neyslu á inn­fluttum varn­ingi. Neyslu­drifið kolefn­is­fót­spor Íslands er stærra en flestra Evr­ópu­ríkja og jafn­framt er fótsporið 55% stærra en svæð­is­bundnar útblást­urs­mæl­ingar gefa til kynna. Þessi ríkj­andi neyslu­hyggja sem virð­ist m.a. þríf­ast meðal Íslend­inga hefur leitt til flestra af þeim umhverf­is­vanda­málum sem við stöndum frammi fyrir í dag. Losun íslenskra neyt­enda hefur áhrif út fyrir íslensk landa­mæri og ljóst er að los­un­in, sem stafar að miklu leyti af neyslu Íslend­inga á inn­fluttum varn­ingi, mun enda sem byrði á þró­un­ar­lönd­um.

Sam­kvæmt mæl­ingum á vist­fótspori, þ.e. hversu mikið af nátt­úru­legum gæðum mann­kynið notar í neyslu sína, náði jörðin þol­mörkum seint á sjö­unda ára­tug síð­ustu ald­ar. Síðan þá hefur neysla mann­kyns stöðugt auk­ist og ljóst er að hún er komin vel umfram þol­mörk jarð­ar. Í þessu sam­hengi er vert að benda á að sam­kvæmt mæl­ingum á vistspori Íslands, sem Sig­urður Eyberg Jóhann­es­son fram­kvæmdi fyrir meist­ara­verk­efni sitt, þyrfti 27 jarðir ef neysla allra jarð­ar­búa væri í sam­ræmi við Íslend­inga. Því er ljóst að neyslan okkar er eins ósjálf­bær og hugs­ast get­ur.

Auglýsing

Í dag er svo­kall­aður Svartur föstu­dagur sem með öllum sínum til­boðum er einn stærsti neyslu­dagur árs­ins. Svartur föstu­dagur á upp­runa sinn að rekja til Banda­ríkj­anna og er hann hald­inn dag­inn eftir þakk­ar­gjörð­ar­há­t­ið­ina. Á svörtum föstu­degi eru ein­stak­lingar sem sagt hvattir til að kaupa alls­konar dót, hluti og drasl, deg­inum eftir að hafa haldið uppá það hversu þakk­látir þeir eru fyrir það sem þeir eiga. Árið 1992 fékk Ted Dave hug­mynd­ina að Buy not­hing Day (Kauptu ekk­ert dag­inn) sem hald­inn er sama dag og Svartur föstu­dag­ur. Hann leit á dag­inn sem tæki­færi fyrir sam­fé­lög til að íhuga þá ofneyslu sem ein­kennir vest­ræna lifn­að­ar­hætti. Hug­myndin fékk síðan hljóm­grunn hjá kanadísku aðgerð­ar­sam­tök­unum Adbusters og hefur þessi alþjóð­legi mót­mæla­dagur neyslu­hyggj­unnar verið hald­inn hátíð­legur víða um heim.

Til að stemma stigu við þeim lofts­lags­breyt­ingum sem við erum þegar farin að finna fyrir er nauð­syn­legt að minnka neysl­una. Að gefnu til­efni hvet ég fólk til að halda Kauptu ekk­ert dag­inn hátíð­leg­an. Látum ekki mark­aðs­öflin stjórna hegðun okk­ar, íhugum hvaða áhrif neysla okkar hefur á jörð­ina og breytum Svörtum föstu­degi í Græn­an.

Jóhannes: Þeim er velkomið að reyna að villa um fyrir fólki
Jóhannes Stefánsson, fyrrverandi starfsmaður Samherja og uppljóstrari í málum fyrirtækisins í Namibíu, var í viðtali við Kastljós í kvöld.
Kjarninn 11. desember 2019
Molar
Molar
Molar – 2020 verði ár tollastríðsins
Kjarninn 11. desember 2019
Jóhannes Stefánsson
Rannsaka ítrekaðar tilraunir til að ráða Jóhannes af dögum
Lögreglan í Namibíu rannsakar nú ítrekaðar tilraunir til að ráða Jóhannes Stefánsson uppljóstrara í Samherjamálinu af dögum.
Kjarninn 11. desember 2019
Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir
Jörðum jarðefnaeldsneytið 2035 og verum fyrirmynd
Kjarninn 11. desember 2019
Oddný Harðardóttir
Vilja að embætti skattrannsóknarstjóra verði veitt ákæruvald
Lögð hefur verið fram þingsályktunartillaga þar sem lagðar eru til breyt­ingar á emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra rík­is­ins í þá veru að emb­ætt­inu verði veitt ákæru­vald og heim­ild til sak­sóknar í þeim málum sem það rann­sak­ar.
Kjarninn 11. desember 2019
Greta Thunberg manneskja ársins hjá TIME
Tímaritið TIME Magazine hefur valið manneskju ársins frá árinu 1927 og þetta árið varð loftslagsaktívistinn Greta Thunberg fyrir valinu.
Kjarninn 11. desember 2019
Herdís sótti um að verða næsti útvarpsstjóri
Fyrrverandi forsetaframbjóðandinn Herdís Kjerulf Þorgeirsdóttir er á meðal þeirra 41 sem sóttu um stöðu útvarpsstjóra RÚV.
Kjarninn 11. desember 2019
Íslandi gert að breyta skilyrðum um búsetu framkvæmdastjóra og stjórnarmanna
Samkvæmt Eftirlitsstofnun EFTA þarf Ísland að breyta reglum sem skylda stjórnarmenn og framkvæmdastjórn félaga til þess að vera ríkisborgarar eða búsettir í EES ríki.
Kjarninn 11. desember 2019
Meira eftir höfundinnRakel Guðmundsdóttir