Auglýsing

Sam­göngu­á­ætlun hefur verið til umfjöll­unar í umhverfis – og sam­göngu­nefnd Alþingis í allt haust. Gestir hafa komið fyrir nefnd­ina hvaðanæva af land­inu og lýst lélegu ástandi vega í sínu nærum­hverfi. Lái þeim hver sem vill, fjár­mögnun sam­göngu­bóta hefur ekki verið full­nægj­andi síð­ustu ár og ekki í takt við vænt­ingar né upp­safn­aða þörf. Og nú rétt fyrir þing­hlé, jókst þrýst­ingur veru­lega á að klára sam­göngu­á­ætl­un­ina fyrir jól en ákveðið var að geyma afgreiðslu hennar þar til á nýju ári.

Því kom það veru­lega á óvart að þegar aðeins nokkrir dagar voru eftir af haust­þingi, komu inn nýjar og óræddar til­lögur frá ráðu­neyti sam­göngu­mála um vega­gjöld, eða sér­stakan vega­skatt, til að fjár­magna fram­kvæmdir í sam­göngu­á­ætl­un. Þessar til­lögur um vega­skatt­inn er algjör umbylt­ing á fjár­mögn­un­ar­hug­myndum almennra sam­göngu­fram­kvæmda og hvergi að finna í sátt­mála rík­is­stjórn­ar­inn­ar, en eru í takt við til­lögur sitj­andi for­manns umhverfis – og sam­göngu­nefnd­ar. Hann hefur verið í funda­her­ferð um landið síð­ustu mán­uði ásamt tveimur öðrum þing­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins, til að boða jákvæð áhrif vega­skatts.

En í yfir­lýs­ingum sitj­andi nefnd­ar­for­manns og sam­göngu­ráð­herra sjálfs um vega­skatta í fjöl­miðlum að und­an­förnu, gleym­ist að lítið sem ekk­ert hefur verið rætt um þá skatt­lagn­ingu í umhverfis -og sam­göngu­nefnd Alþing­is. Það er því full­djarft og afskap­lega bratt af hálfu nefnd­ar­for­manns­ins sitj­andi að stað­hæfa í fjöl­miðlum að full sátt sé um þessar fjár­mögn­un­ar­leiðir þegar þær eru alveg óræddar í þing­nefnd­inni og á Alþingi. Öll þing­leg með­ferð til­lagna um vega­skatt er eftir og útfærsla þeirra. Spurn­ingum sem hefur ekki verið svarað eru til að mynda þess­ar;  Á vega­skatt­ur­inn að fjár­magna sam­göngu­fram­kvæmdir á því svæði sem rukkað er eða að renna í einn stóran pott sem verður svo ráð­stafað úr ? Hvernig verður fyr­ir­komu­lagið á þeim stóra potti ? Verður búið til ohf. fyr­ir­tæki í kringum þennan vega­skatt ? Erum við kannski að taka fyrstu skrefin í einka­væð­ingu á vega­fram­kvæmdum ? Hvað kostar að útbúa vega­skattsinn­heimtu ? Hver er raun­veru­leg kostn­að­ar­grein­ing á hug­myndum um vega­skatt ? Af hverju er 90% til­lagna starfs­hóps sam­göngu­ráð­herra um vega­skatt hring­inn í kringum höf­uð­borg­ar­svæðið ? Eiga höf­uð­borg­ar­búar að borga vega­skatt inn og út af höf­uð­borg­ar­svæð­inu en ekki að fá þá fjár­muni sem safn­ast í sam­göngu­bætur fyrir sitt svæði ? Og hvað með þær hug­myndir um vega­skatt innan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins sem talað hefur verið um?

Auglýsing

Skattur á höf­uð­borg­ar­búa

Það er alveg ljóst að hug­myndir starfs­hóps sam­göngu­ráð­herra snú­ast um að höf­uð­borg­ar­búar greiði uppi­stöðu vega­skatts í land­inu, því flestar hug­myndir um inn­heimtu vega­skatts eru í kringum höf­uð­borg­ar­svæð­ið. Kannski ekki að undra því mesta umferð á land­inu fer fram á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, en þær til­lögur bæt­ast þá við aðrar fyr­ir­hug­aðar álögur sem allir nema höf­uð­borg­ar­búar munu njóta, því hug­myndir ann­ars starfs­hóps sam­göngu­ráð­herra um inn­an­lands­flug og flug­velli snú­ast um að nið­ur­greiða flug­far­gjöld lands­byggð­ar­fólks til Reykja­vík­ur. Sú nið­ur­greiðsla bæt­ist við núver­andi nið­ur­greiðslur á inn­an­lands­flugi og hljóðar upp á allt að 1 millj­arð á ári til við­bót­ar. Og það á tímum þegar við höfum und­ir­geng­ist Par­ís­ar­sam­komu­lagið um að draga úr útblæstri til að sporna við hlýnum loft­lags þegar við vitum að flug er einn af helstu örsaka­þáttum loft­meng­un­ar. Ef þessar nið­ur­greiðslur á flugi eru hugs­aðar sem styrkur til íbúa lands­byggð­ar­inn­ar, væri þá ekki nær að nýta frekar þennan tæpa millj­arð á ári í lang­þráðar umbætur í vega­kerf­inu á lands­byggð­inni eða jafn­vel til að bæta inn­viða­þjón­ustu á lands­byggð­inni ? Hvað um að efla almenn­ings­sam­göngur enn frekar í þágu umhverf­is­ins?

Flöt skatt­lagn­ing sem leggst meira á þau tekju­lægri

Vega­skattur er svokölluð fallandi skatt­lagn­ing (e. regressive taxation) en skemmst er að minn­ast þess að lands­fundur Vinstri hreyf­ing­ar­innar - græns fram­boðs árið 2017 ályktaði gegn vega­gjöld­um, enda í takt við stefnu hreyf­ing­ar­innar í skatta­málum sem hefur beitt sér fyrir rétt­lát­ari, fjöl­þrepa­skiptri skatt­lagn­ingu og gegn flatri og fallandi skatt­lagn­ingu því hún leggst hlut­falls­lega meira á þau tekju­lægri en minna á þau efna­meiri. Lands­fundur VG hafn­aði hug­myndum um upp­bygg­ingu grunn­vega­kerfis byggðri á sér­stökum vega­tollum og taldi að vega­kerfið skuli vera byggt upp og við­haldið úr sam­eig­in­legum sjóð­um. Í þessu ljósi er líka vert að minna á að allar hug­myndir þeirra sem hafa tjáð sig mest um með­al­gjöld á vega­skött­unum eru mjög á reiki; nefndar hafa verið frá 140 krónur á ferð upp í 1000 krónur á ferð. Einnig hefur sitj­andi for­maður umhverfis og sam­göngu­nefndar talað fjálg­lega um afslátt á stór­n­eyt­end­ur, les­ist rútu­fyr­ir­tæki og bíla­leig­ur. Það skiptir miklu máli að þessar tölur séu nákvæmar og  út­færðar svo almenn­ingur geti myndað sér skoðun á mál­inu og að við öll getum lagt raun­veru­legt mat á hvernig vega­skatt­ur­inn leggst mis­jafnt á fólk.

Umhverf­is­skattur eða alls ekki ?

Ef við ætlum að sveigja af fjár­mögn­un­ar­leið sam­göngu­kerf­is­ins sem hefur verið við­höfð um ára­tuga­skeið, og ákveðum að vega­kerfi okkar og umbætur á því verði fjár­magn­aðar af sér­stakri skatt­heimtu veggjalda, til að mynda ef mark­miðið er að draga úr umferð í þágu umhverf­is­ins, þarf að útbúa skýra heild­ar­stefnu um efl­ingu almenn­ings­sam­gangna og skýr­ari, grænni sam­göngu­stefnu en nú er. Og vega­skattar geta ekki bara runnið í að fjár­magna fleiri jarð­göng, flýta sam­göngu­fram­kvæmdum og auka umferð­ar­flæði sem býður upp á hrað­ari og meiri umferð einka­bíla eins og bæði sam­göngu­ráð­herra og nefnd­ar­for­maður umhverfis og sam­göngu­nefndar hafa talað um. Ef vega­skattur á að þjóna græn­um, umhverf­is­vænum mark­miðum á borð við skil­yrta umferð­ar­töf til að draga úr bíla­um­ferð, þá þarf að vera skýrt að þeir fjár­munir sem munu safn­ast við vega­skatt­lagn­ing­una renni í efl­ingu almenn­ings­sam­gangna, flýti fram­kvæmdum við Borg­ar­línu, áfram­hald­andi vinnu við hjóla­stíga og efli til muna mögu­leika gang­andi fólks til að kom­ast á milli staða með öruggum hætti. Það er því miður ekki að sjá eða heyra núna en mun von­andi breyt­ast í með­ferðum þings­ins.

En til þess að tryggja fram­gang á nýrri fjár­mögn­un­ar­að­ferðum sam­göngu­fram­kvæmda sem eiga að þjóna grænum mark­mið­um, þarf líka að vinna að því í mun meiri sátt, sam­vinnu og með sam­tölum en ekki með dig­ur­barka­legum yfir­lýs­ingum sem ein­kennir karllæg stjórn­mál sem ættu að vera úr sér geng­in.  

Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Sigríður segist hafa rætt við regluvörð og formann bankaráðs
Sigríður Benediktsdóttir, sem situr í bankaráði Landsbankans, segir það ekki rétt að hún hafi sam­þykkt að sitja í nefnd sem metur hæfi umsækjenda um stöðu seðlabankastjóra án þess að bera það undir for­mann banka­ráðs eða reglu­vörð Landsbank­ans.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira eftir höfundinnRósa Björk Brynjólfsdóttir