Auglýsing

Sam­göngu­á­ætlun hefur verið til umfjöll­unar í umhverfis – og sam­göngu­nefnd Alþingis í allt haust. Gestir hafa komið fyrir nefnd­ina hvaðanæva af land­inu og lýst lélegu ástandi vega í sínu nærum­hverfi. Lái þeim hver sem vill, fjár­mögnun sam­göngu­bóta hefur ekki verið full­nægj­andi síð­ustu ár og ekki í takt við vænt­ingar né upp­safn­aða þörf. Og nú rétt fyrir þing­hlé, jókst þrýst­ingur veru­lega á að klára sam­göngu­á­ætl­un­ina fyrir jól en ákveðið var að geyma afgreiðslu hennar þar til á nýju ári.

Því kom það veru­lega á óvart að þegar aðeins nokkrir dagar voru eftir af haust­þingi, komu inn nýjar og óræddar til­lögur frá ráðu­neyti sam­göngu­mála um vega­gjöld, eða sér­stakan vega­skatt, til að fjár­magna fram­kvæmdir í sam­göngu­á­ætl­un. Þessar til­lögur um vega­skatt­inn er algjör umbylt­ing á fjár­mögn­un­ar­hug­myndum almennra sam­göngu­fram­kvæmda og hvergi að finna í sátt­mála rík­is­stjórn­ar­inn­ar, en eru í takt við til­lögur sitj­andi for­manns umhverfis – og sam­göngu­nefnd­ar. Hann hefur verið í funda­her­ferð um landið síð­ustu mán­uði ásamt tveimur öðrum þing­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins, til að boða jákvæð áhrif vega­skatts.

En í yfir­lýs­ingum sitj­andi nefnd­ar­for­manns og sam­göngu­ráð­herra sjálfs um vega­skatta í fjöl­miðlum að und­an­förnu, gleym­ist að lítið sem ekk­ert hefur verið rætt um þá skatt­lagn­ingu í umhverfis -og sam­göngu­nefnd Alþing­is. Það er því full­djarft og afskap­lega bratt af hálfu nefnd­ar­for­manns­ins sitj­andi að stað­hæfa í fjöl­miðlum að full sátt sé um þessar fjár­mögn­un­ar­leiðir þegar þær eru alveg óræddar í þing­nefnd­inni og á Alþingi. Öll þing­leg með­ferð til­lagna um vega­skatt er eftir og útfærsla þeirra. Spurn­ingum sem hefur ekki verið svarað eru til að mynda þess­ar;  Á vega­skatt­ur­inn að fjár­magna sam­göngu­fram­kvæmdir á því svæði sem rukkað er eða að renna í einn stóran pott sem verður svo ráð­stafað úr ? Hvernig verður fyr­ir­komu­lagið á þeim stóra potti ? Verður búið til ohf. fyr­ir­tæki í kringum þennan vega­skatt ? Erum við kannski að taka fyrstu skrefin í einka­væð­ingu á vega­fram­kvæmdum ? Hvað kostar að útbúa vega­skattsinn­heimtu ? Hver er raun­veru­leg kostn­að­ar­grein­ing á hug­myndum um vega­skatt ? Af hverju er 90% til­lagna starfs­hóps sam­göngu­ráð­herra um vega­skatt hring­inn í kringum höf­uð­borg­ar­svæðið ? Eiga höf­uð­borg­ar­búar að borga vega­skatt inn og út af höf­uð­borg­ar­svæð­inu en ekki að fá þá fjár­muni sem safn­ast í sam­göngu­bætur fyrir sitt svæði ? Og hvað með þær hug­myndir um vega­skatt innan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins sem talað hefur verið um?

Auglýsing

Skattur á höf­uð­borg­ar­búa

Það er alveg ljóst að hug­myndir starfs­hóps sam­göngu­ráð­herra snú­ast um að höf­uð­borg­ar­búar greiði uppi­stöðu vega­skatts í land­inu, því flestar hug­myndir um inn­heimtu vega­skatts eru í kringum höf­uð­borg­ar­svæð­ið. Kannski ekki að undra því mesta umferð á land­inu fer fram á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, en þær til­lögur bæt­ast þá við aðrar fyr­ir­hug­aðar álögur sem allir nema höf­uð­borg­ar­búar munu njóta, því hug­myndir ann­ars starfs­hóps sam­göngu­ráð­herra um inn­an­lands­flug og flug­velli snú­ast um að nið­ur­greiða flug­far­gjöld lands­byggð­ar­fólks til Reykja­vík­ur. Sú nið­ur­greiðsla bæt­ist við núver­andi nið­ur­greiðslur á inn­an­lands­flugi og hljóðar upp á allt að 1 millj­arð á ári til við­bót­ar. Og það á tímum þegar við höfum und­ir­geng­ist Par­ís­ar­sam­komu­lagið um að draga úr útblæstri til að sporna við hlýnum loft­lags þegar við vitum að flug er einn af helstu örsaka­þáttum loft­meng­un­ar. Ef þessar nið­ur­greiðslur á flugi eru hugs­aðar sem styrkur til íbúa lands­byggð­ar­inn­ar, væri þá ekki nær að nýta frekar þennan tæpa millj­arð á ári í lang­þráðar umbætur í vega­kerf­inu á lands­byggð­inni eða jafn­vel til að bæta inn­viða­þjón­ustu á lands­byggð­inni ? Hvað um að efla almenn­ings­sam­göngur enn frekar í þágu umhverf­is­ins?

Flöt skatt­lagn­ing sem leggst meira á þau tekju­lægri

Vega­skattur er svokölluð fallandi skatt­lagn­ing (e. regressive taxation) en skemmst er að minn­ast þess að lands­fundur Vinstri hreyf­ing­ar­innar - græns fram­boðs árið 2017 ályktaði gegn vega­gjöld­um, enda í takt við stefnu hreyf­ing­ar­innar í skatta­málum sem hefur beitt sér fyrir rétt­lát­ari, fjöl­þrepa­skiptri skatt­lagn­ingu og gegn flatri og fallandi skatt­lagn­ingu því hún leggst hlut­falls­lega meira á þau tekju­lægri en minna á þau efna­meiri. Lands­fundur VG hafn­aði hug­myndum um upp­bygg­ingu grunn­vega­kerfis byggðri á sér­stökum vega­tollum og taldi að vega­kerfið skuli vera byggt upp og við­haldið úr sam­eig­in­legum sjóð­um. Í þessu ljósi er líka vert að minna á að allar hug­myndir þeirra sem hafa tjáð sig mest um með­al­gjöld á vega­skött­unum eru mjög á reiki; nefndar hafa verið frá 140 krónur á ferð upp í 1000 krónur á ferð. Einnig hefur sitj­andi for­maður umhverfis og sam­göngu­nefndar talað fjálg­lega um afslátt á stór­n­eyt­end­ur, les­ist rútu­fyr­ir­tæki og bíla­leig­ur. Það skiptir miklu máli að þessar tölur séu nákvæmar og  út­færðar svo almenn­ingur geti myndað sér skoðun á mál­inu og að við öll getum lagt raun­veru­legt mat á hvernig vega­skatt­ur­inn leggst mis­jafnt á fólk.

Umhverf­is­skattur eða alls ekki ?

Ef við ætlum að sveigja af fjár­mögn­un­ar­leið sam­göngu­kerf­is­ins sem hefur verið við­höfð um ára­tuga­skeið, og ákveðum að vega­kerfi okkar og umbætur á því verði fjár­magn­aðar af sér­stakri skatt­heimtu veggjalda, til að mynda ef mark­miðið er að draga úr umferð í þágu umhverf­is­ins, þarf að útbúa skýra heild­ar­stefnu um efl­ingu almenn­ings­sam­gangna og skýr­ari, grænni sam­göngu­stefnu en nú er. Og vega­skattar geta ekki bara runnið í að fjár­magna fleiri jarð­göng, flýta sam­göngu­fram­kvæmdum og auka umferð­ar­flæði sem býður upp á hrað­ari og meiri umferð einka­bíla eins og bæði sam­göngu­ráð­herra og nefnd­ar­for­maður umhverfis og sam­göngu­nefndar hafa talað um. Ef vega­skattur á að þjóna græn­um, umhverf­is­vænum mark­miðum á borð við skil­yrta umferð­ar­töf til að draga úr bíla­um­ferð, þá þarf að vera skýrt að þeir fjár­munir sem munu safn­ast við vega­skatt­lagn­ing­una renni í efl­ingu almenn­ings­sam­gangna, flýti fram­kvæmdum við Borg­ar­línu, áfram­hald­andi vinnu við hjóla­stíga og efli til muna mögu­leika gang­andi fólks til að kom­ast á milli staða með öruggum hætti. Það er því miður ekki að sjá eða heyra núna en mun von­andi breyt­ast í með­ferðum þings­ins.

En til þess að tryggja fram­gang á nýrri fjár­mögn­un­ar­að­ferðum sam­göngu­fram­kvæmda sem eiga að þjóna grænum mark­mið­um, þarf líka að vinna að því í mun meiri sátt, sam­vinnu og með sam­tölum en ekki með dig­ur­barka­legum yfir­lýs­ingum sem ein­kennir karllæg stjórn­mál sem ættu að vera úr sér geng­in.  

Bára Halldórsdóttir
Kröfu Miðflokksmanna í Klaustursmáli hafnað
Bára Halldórsdóttir hafði betur í Landsrétti eins og í hún hafði í héraði, þegar krafa um gagnaöflunarvitnaleiðslur var umfjöllunar.
Kjarninn 16. janúar 2019
Vilhelm Már Þorsteinsson nýr forstjóri Eimskips
Formaður stjórnar er Baldvin Þorsteinsson, en hann er náfrændi nýja forstjórans. Eimskip er skráð á aðallista kauphallar Íslands, en Samherji er stærsti eigandi félagsins.
Kjarninn 16. janúar 2019
Magnús Halldórsson
Að gera hlutina vel
Kjarninn 16. janúar 2019
Vísitala leiguverðs lækkar milli mánaða
Leiguverð lækkaði milli mánaða, samkvæmt nýjum tölum Þjóðskrár.
Kjarninn 16. janúar 2019
May telur allur líkur á að ríkisstjórn hennar standi af sér vantrauststillöguna
Í kvöld munu bresk­ir þing­menn greiða at­kvæði um van­traust á rík­is­stjórn Th­eresu May, for­sæt­is­ráðherra Bret­lands, aðeins sól­ar­hring eft­ir að þingið hafnaði Brex­it-samn­ingi stjórn­ar­inn­ar og Evr­ópu­sam­bands­ins.
Kjarninn 16. janúar 2019
Auður Jónsdóttir, Steinunn Stefánsdóttir og Bára Huld Beck samankomnar þegar Þjáningarfrelsið var tilnefnt til verðlaunanna.
Bók um fjölmiðla hlýtur Fjöruverðlaunin
Fjöruverðlaunin – bókmenntaverðlauna kvenna 2019 voru afhent við hátíðlega athöfn í Höfða í dag klukkan 15.
Kjarninn 16. janúar 2019
Helga Vala Helgadóttir stýrði fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun.
Hefur verið rætt óformlega að skipa rannsóknarnefnd vegna sendiherramálsins
Formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar segist telja að það verði að skoða hvort að skipa þurfi rannsóknarnefnd um sendiherramálið svokallaða, sem snýst um meint pólitísk hrossakaup um sendiherrastöður. Þetta kemur fram í sjónvarpsþættinum 21 á Hring
Kjarninn 16. janúar 2019
Leikskólagjöld lægst í Reykjavík
Mikill munur er á leikskólagjöldum á milli sveitarfélaga, munurinn á almennu leikskólagjaldi er mest 53 prósent á milli sveitarfélaga eða rúm 150 þúsund á ári. Leikskólagjöld hækka hja 80 prósent sveitarfélaga á þessu ári.
Kjarninn 16. janúar 2019
Meira eftir höfundinnRósa Björk Brynjólfsdóttir