Sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu eru fíllinn í herberginu

Auglýsing

Margt er til umfjöll­unar í umræð­unni þegar kjara­við­ræður standa yfir. Meðal þess sem umræðan hverf­ist um eru skoð­anir fólks um hverjar séu skyn­sam­leg­ustu kjara­bæt­urnar og hver það sé sem hafi skyldum að gegna í því að höggva á hnút­inn í þeim efn­um. Þegar allt kemur til alls skiptir auk­inn kaup­máttur hvað mestu máli. Það er hin raun­veru­lega kjara­bót. Von­andi getum við öll verið sam­mála um það.

Allir þurfa þak yfir höf­uð­ið. Þannig eru hús­næð­is­málin t.d. gott dæmi um inn­legg stjórn­valda inn í kjara­við­ræð­urnar enda mála­flokk­ur­inn grunn­for­senda vel­ferð­ar.

Engum dylst að hús­næð­is­verð og hús­næð­is­kostn­aður er allt of hár á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Leyfi ég mér í þessu sam­hengi að full­yrða að kaup­mátt­ar­aukn­ing und­an­far­inna ára hafi brunnið inni með of háum hús­næð­is­kostn­aði. Sitt sýn­ist hverjum hvað þarf til svo lækka megi fast­eigna­verð. Það hefur haldið áfram að hækka þrátt fyrir að margt hafi verið gert til að bregð­ast við.

Auglýsing

Í jan­ú­ar­mán­uði 2014 voru stimp­il­gjöld af láns­skjölum afnumin og veittur afsláttur fyrir fyrstu íbúða­kaup­end­ur. Þannig hefur verið auð­veld­ara að end­ur­fjár­magna og skipta úr verð­tryggðu láni yfir í óverð­tryggt. Í þessu sam­hengi má nefna að verð­bólgan hefur verið sögu­lega lág und­an­farið og þá hafa vextir lækkað jafnt og þétt. Fólki hefur verið gert kleift að greiða sér­eigna­sparn­að­inn sinn inn á íbúða­lán með var­an­legum skatta­af­slætti. Þá mega fyrstu íbúða­kaup­endur ráð­stafa sparn­aðnum sem inn­borgun á íbúð. Bygg­ing­ar­reglu­gerðin hefur verið ein­földuð en enn má gera betur eins og að auð­velda ein­yrkjum og ein­stak­lingum að byggja án strangra krafna um bygg­ing­ar­stjóra og fleira. Þá hafa mörg sveit­ar­fé­lög í nágrenni höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins haft gott lóða­fram­boð, gefið afslátt af gatna­gerð­ar­gjöldum og haldið umsýslu­gjöldum í lág­marki.

Gjöld sem hafa bein áhrif á fast­eigna­verð

Sveit­ar­fé­lögin á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafa hins vegar valið að fara öfuga leið. Eins og flestir þekkja hafa þau sveit­ar­fé­lög, sem hér um ræð­ir, ekki haft nægt fram­boð lóða, sem hentar þeim hópum sem helst vantar hús­næði. Þeim lóðum sem þó er úthlutað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu kosta heilan hand­legg með bygg­ing­ar­rétt­ar­gjöld­um, álagi á gatna­gerð­ar­gjöld, inn­viða­gjöld­um, umsýslu­gjöldum o.fl. gjöld­um, sem eru ekk­ert annað en skatt­ar. Gjöld þessi hafa svo bein áhrif á fast­eigna­verð­ið, bæði vegna skorts á eignum og hás bygg­ing­ar­kostn­að­ar, sem skilar sér beint í vasa sveit­ar­fé­lag­anna í gegnum aukin fast­eigna­gjöld af hærra fast­eigna­verði.

Stofn­kostn­aður + bygg­ing­ar­kostn­aður + álagn­ing verk­taka mynda hús­næð­is­verð nýbygg­inga sem hefur svo aftur áhrif á fjár­magns­kostnað af hús­næð­inu. Þessi sviðs­mynd af raun­veru­leik­anum kom skýrt fram í umræðum mínum við Ásmund Einar Daða­son ráð­herra hús­næð­is­mála um áhrif lóð­ar­fram­boðs og lóð­ar­kostn­aðar á fast­eigna­verð á Alþingi 4. febr­úar síð­ast­lið­inn.

Það má því með sanni segja að sveit­ar­fé­lögin á höf­uð­borg­ar­svæð­inu séu fíll­inn í her­berg­inu, sem eru búin að seil­ast í vasa bæði fyr­ir­tækja og íbúa sinna með hús­næð­is­gjöld­um, m.ö.o. skött­um. Þetta sést vel á því að staðan er allt önnur á lands­byggð­inni, þar getur ungt fólk miklu frekar fjár­fest í íbúð­ar­hús­næði og fleiri geta farið út í nýbygg­ing­ar. Vand­inn á lands­byggð­inni er raunar sá að hús­næð­is­verðið er ekki nægi­lega hátt svo það borgi sig að byggja.

Lausn kjara­við­ræðn­anna hlýtur því að fel­ast í því að auka kaup­mátt fólks og gera það með skyn­sömum hætti. Sjálfur tel ég að svig­rúm ætti að vera til staðar til að lækka hús­næð­is­kostnað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, þar sem stærða­hag­kvæmni sveit­ar­fé­laga ætti að gefa svig­rúm til að lækka bygg­ing­ar­rétt­ar­gjöld, inn­viða­gjöld og útsvarspró­sentu líkt og sveit­ar­fé­lögin í nágrenni höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins hafa gert, eins og t.d. í Grinda­vík.

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira eftir höfundinnVilhjálmur Árnason