Sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu eru fíllinn í herberginu

Auglýsing

Margt er til umfjöll­unar í umræð­unni þegar kjara­við­ræður standa yfir. Meðal þess sem umræðan hverf­ist um eru skoð­anir fólks um hverjar séu skyn­sam­leg­ustu kjara­bæt­urnar og hver það sé sem hafi skyldum að gegna í því að höggva á hnút­inn í þeim efn­um. Þegar allt kemur til alls skiptir auk­inn kaup­máttur hvað mestu máli. Það er hin raun­veru­lega kjara­bót. Von­andi getum við öll verið sam­mála um það.

Allir þurfa þak yfir höf­uð­ið. Þannig eru hús­næð­is­málin t.d. gott dæmi um inn­legg stjórn­valda inn í kjara­við­ræð­urnar enda mála­flokk­ur­inn grunn­for­senda vel­ferð­ar.

Engum dylst að hús­næð­is­verð og hús­næð­is­kostn­aður er allt of hár á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Leyfi ég mér í þessu sam­hengi að full­yrða að kaup­mátt­ar­aukn­ing und­an­far­inna ára hafi brunnið inni með of háum hús­næð­is­kostn­aði. Sitt sýn­ist hverjum hvað þarf til svo lækka megi fast­eigna­verð. Það hefur haldið áfram að hækka þrátt fyrir að margt hafi verið gert til að bregð­ast við.

Auglýsing

Í jan­ú­ar­mán­uði 2014 voru stimp­il­gjöld af láns­skjölum afnumin og veittur afsláttur fyrir fyrstu íbúða­kaup­end­ur. Þannig hefur verið auð­veld­ara að end­ur­fjár­magna og skipta úr verð­tryggðu láni yfir í óverð­tryggt. Í þessu sam­hengi má nefna að verð­bólgan hefur verið sögu­lega lág und­an­farið og þá hafa vextir lækkað jafnt og þétt. Fólki hefur verið gert kleift að greiða sér­eigna­sparn­að­inn sinn inn á íbúða­lán með var­an­legum skatta­af­slætti. Þá mega fyrstu íbúða­kaup­endur ráð­stafa sparn­aðnum sem inn­borgun á íbúð. Bygg­ing­ar­reglu­gerðin hefur verið ein­földuð en enn má gera betur eins og að auð­velda ein­yrkjum og ein­stak­lingum að byggja án strangra krafna um bygg­ing­ar­stjóra og fleira. Þá hafa mörg sveit­ar­fé­lög í nágrenni höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins haft gott lóða­fram­boð, gefið afslátt af gatna­gerð­ar­gjöldum og haldið umsýslu­gjöldum í lág­marki.

Gjöld sem hafa bein áhrif á fast­eigna­verð

Sveit­ar­fé­lögin á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafa hins vegar valið að fara öfuga leið. Eins og flestir þekkja hafa þau sveit­ar­fé­lög, sem hér um ræð­ir, ekki haft nægt fram­boð lóða, sem hentar þeim hópum sem helst vantar hús­næði. Þeim lóðum sem þó er úthlutað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu kosta heilan hand­legg með bygg­ing­ar­rétt­ar­gjöld­um, álagi á gatna­gerð­ar­gjöld, inn­viða­gjöld­um, umsýslu­gjöldum o.fl. gjöld­um, sem eru ekk­ert annað en skatt­ar. Gjöld þessi hafa svo bein áhrif á fast­eigna­verð­ið, bæði vegna skorts á eignum og hás bygg­ing­ar­kostn­að­ar, sem skilar sér beint í vasa sveit­ar­fé­lag­anna í gegnum aukin fast­eigna­gjöld af hærra fast­eigna­verði.

Stofn­kostn­aður + bygg­ing­ar­kostn­aður + álagn­ing verk­taka mynda hús­næð­is­verð nýbygg­inga sem hefur svo aftur áhrif á fjár­magns­kostnað af hús­næð­inu. Þessi sviðs­mynd af raun­veru­leik­anum kom skýrt fram í umræðum mínum við Ásmund Einar Daða­son ráð­herra hús­næð­is­mála um áhrif lóð­ar­fram­boðs og lóð­ar­kostn­aðar á fast­eigna­verð á Alþingi 4. febr­úar síð­ast­lið­inn.

Það má því með sanni segja að sveit­ar­fé­lögin á höf­uð­borg­ar­svæð­inu séu fíll­inn í her­berg­inu, sem eru búin að seil­ast í vasa bæði fyr­ir­tækja og íbúa sinna með hús­næð­is­gjöld­um, m.ö.o. skött­um. Þetta sést vel á því að staðan er allt önnur á lands­byggð­inni, þar getur ungt fólk miklu frekar fjár­fest í íbúð­ar­hús­næði og fleiri geta farið út í nýbygg­ing­ar. Vand­inn á lands­byggð­inni er raunar sá að hús­næð­is­verðið er ekki nægi­lega hátt svo það borgi sig að byggja.

Lausn kjara­við­ræðn­anna hlýtur því að fel­ast í því að auka kaup­mátt fólks og gera það með skyn­sömum hætti. Sjálfur tel ég að svig­rúm ætti að vera til staðar til að lækka hús­næð­is­kostnað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, þar sem stærða­hag­kvæmni sveit­ar­fé­laga ætti að gefa svig­rúm til að lækka bygg­ing­ar­rétt­ar­gjöld, inn­viða­gjöld og útsvarspró­sentu líkt og sveit­ar­fé­lögin í nágrenni höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins hafa gert, eins og t.d. í Grinda­vík.

Lán lífeyrissjóða jukust um fjórðung að raunvirði milli ára
Heildareignir lífeyrissjóða nema yfir 4.400 milljörðum króna.
Kjarninn 19. apríl 2019
Mikil olíuverðshækkun á skömmum tíma
Heimsmarkaðsverð á olíu hefur hækkað um 30 prósent á tveimur mánuðum.
Kjarninn 19. apríl 2019
Herbergjanýting var best í Reykjavík
Nýting versnar en herbergjum fjölgar
Á sama tíma og nýting hótelherbergja versnar hefur herbergjunum fjölgað. Herbergjanýting á Suðurnesjum minnkar mikið.
Kjarninn 19. apríl 2019
Lilja D. Alfreðsdóttir kynnti fjölmiðlafrumvarpið 31. janúar 2019.
Það helsta hingað til: Frumvarp um ríkisstyrki til einkarekinna fjölmiðla
Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Þar á meðal er fjölmiðlafrumvarpið, sem verður líklegast lagt fyrir ríkisstjórn fyrir mánaðamót.
Kjarninn 19. apríl 2019
Kaupfélag Skagfirðinga lagði Morgunblaðinu til fé í upphafi árs
Upplýsingar um eignarhald á eiganda Morgunblaðsins sem birtar eru á heimasíðu fjölmiðlanefndar eru ekki í samræmi við upplýsingar sem komu fram í viðtali við forsvarsmann eins hluthafans í viðtali við blaðið á miðvikudag.
Kjarninn 19. apríl 2019
Fór með afsagnarbréf í vasanum á alla fundi í Hvíta húsinu
Birting á 448 síðna skýrslu saksóknarans Rupert Mueller er mál málanna í bandarískum fjölmiðlum í dag. Ekki er um neitt annað talað í sjónvarpsfréttum. Er þetta góð eða slæm skýrsla fyrir Bandaríkjaforseta?
Kjarninn 19. apríl 2019
Ísland með langminnst fjölmiðlafrelsi á Norðurlöndunum
Ísland fellur enn á árlegum lista yfir vísitölu fjölmiðlafrelsis. Súrnun í samskiptum stjórnmálamanna og fjölmiðla nefnd sem ástæða. Hin Norðurlöndin eru öll á meðal þeirra fimm landa sem njóta mest fjölmiðlafrelsis.
Kjarninn 18. apríl 2019
Haukur Arnþórsson
Umferðin eykst með sjálfkeyrandi bílum
Kjarninn 18. apríl 2019
Meira eftir höfundinnVilhjálmur Árnason