Sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu eru fíllinn í herberginu

Auglýsing

Margt er til umfjöll­unar í umræð­unni þegar kjara­við­ræður standa yfir. Meðal þess sem umræðan hverf­ist um eru skoð­anir fólks um hverjar séu skyn­sam­leg­ustu kjara­bæt­urnar og hver það sé sem hafi skyldum að gegna í því að höggva á hnút­inn í þeim efn­um. Þegar allt kemur til alls skiptir auk­inn kaup­máttur hvað mestu máli. Það er hin raun­veru­lega kjara­bót. Von­andi getum við öll verið sam­mála um það.

Allir þurfa þak yfir höf­uð­ið. Þannig eru hús­næð­is­málin t.d. gott dæmi um inn­legg stjórn­valda inn í kjara­við­ræð­urnar enda mála­flokk­ur­inn grunn­for­senda vel­ferð­ar.

Engum dylst að hús­næð­is­verð og hús­næð­is­kostn­aður er allt of hár á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Leyfi ég mér í þessu sam­hengi að full­yrða að kaup­mátt­ar­aukn­ing und­an­far­inna ára hafi brunnið inni með of háum hús­næð­is­kostn­aði. Sitt sýn­ist hverjum hvað þarf til svo lækka megi fast­eigna­verð. Það hefur haldið áfram að hækka þrátt fyrir að margt hafi verið gert til að bregð­ast við.

Auglýsing

Í jan­ú­ar­mán­uði 2014 voru stimp­il­gjöld af láns­skjölum afnumin og veittur afsláttur fyrir fyrstu íbúða­kaup­end­ur. Þannig hefur verið auð­veld­ara að end­ur­fjár­magna og skipta úr verð­tryggðu láni yfir í óverð­tryggt. Í þessu sam­hengi má nefna að verð­bólgan hefur verið sögu­lega lág und­an­farið og þá hafa vextir lækkað jafnt og þétt. Fólki hefur verið gert kleift að greiða sér­eigna­sparn­að­inn sinn inn á íbúða­lán með var­an­legum skatta­af­slætti. Þá mega fyrstu íbúða­kaup­endur ráð­stafa sparn­aðnum sem inn­borgun á íbúð. Bygg­ing­ar­reglu­gerðin hefur verið ein­földuð en enn má gera betur eins og að auð­velda ein­yrkjum og ein­stak­lingum að byggja án strangra krafna um bygg­ing­ar­stjóra og fleira. Þá hafa mörg sveit­ar­fé­lög í nágrenni höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins haft gott lóða­fram­boð, gefið afslátt af gatna­gerð­ar­gjöldum og haldið umsýslu­gjöldum í lág­marki.

Gjöld sem hafa bein áhrif á fast­eigna­verð

Sveit­ar­fé­lögin á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafa hins vegar valið að fara öfuga leið. Eins og flestir þekkja hafa þau sveit­ar­fé­lög, sem hér um ræð­ir, ekki haft nægt fram­boð lóða, sem hentar þeim hópum sem helst vantar hús­næði. Þeim lóðum sem þó er úthlutað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu kosta heilan hand­legg með bygg­ing­ar­rétt­ar­gjöld­um, álagi á gatna­gerð­ar­gjöld, inn­viða­gjöld­um, umsýslu­gjöldum o.fl. gjöld­um, sem eru ekk­ert annað en skatt­ar. Gjöld þessi hafa svo bein áhrif á fast­eigna­verð­ið, bæði vegna skorts á eignum og hás bygg­ing­ar­kostn­að­ar, sem skilar sér beint í vasa sveit­ar­fé­lag­anna í gegnum aukin fast­eigna­gjöld af hærra fast­eigna­verði.

Stofn­kostn­aður + bygg­ing­ar­kostn­aður + álagn­ing verk­taka mynda hús­næð­is­verð nýbygg­inga sem hefur svo aftur áhrif á fjár­magns­kostnað af hús­næð­inu. Þessi sviðs­mynd af raun­veru­leik­anum kom skýrt fram í umræðum mínum við Ásmund Einar Daða­son ráð­herra hús­næð­is­mála um áhrif lóð­ar­fram­boðs og lóð­ar­kostn­aðar á fast­eigna­verð á Alþingi 4. febr­úar síð­ast­lið­inn.

Það má því með sanni segja að sveit­ar­fé­lögin á höf­uð­borg­ar­svæð­inu séu fíll­inn í her­berg­inu, sem eru búin að seil­ast í vasa bæði fyr­ir­tækja og íbúa sinna með hús­næð­is­gjöld­um, m.ö.o. skött­um. Þetta sést vel á því að staðan er allt önnur á lands­byggð­inni, þar getur ungt fólk miklu frekar fjár­fest í íbúð­ar­hús­næði og fleiri geta farið út í nýbygg­ing­ar. Vand­inn á lands­byggð­inni er raunar sá að hús­næð­is­verðið er ekki nægi­lega hátt svo það borgi sig að byggja.

Lausn kjara­við­ræðn­anna hlýtur því að fel­ast í því að auka kaup­mátt fólks og gera það með skyn­sömum hætti. Sjálfur tel ég að svig­rúm ætti að vera til staðar til að lækka hús­næð­is­kostnað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, þar sem stærða­hag­kvæmni sveit­ar­fé­laga ætti að gefa svig­rúm til að lækka bygg­ing­ar­rétt­ar­gjöld, inn­viða­gjöld og útsvarspró­sentu líkt og sveit­ar­fé­lögin í nágrenni höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins hafa gert, eins og t.d. í Grinda­vík.

Virði Icelandair rýkur upp í fyrstu viðskiptum
Icelandair Group er eina félagið í Kauphöllinni sem hækkar í virði í fyrstu viðskiptum dagsins. Arion banki, helsti lánardrottinn WOW air, lækkar mest.
Kjarninn 22. mars 2019
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir og Jón Trausti Reynisson eru ritstjórar Stundarinnar.
Stundin vann lögbannsmálið í Hæstarétti – Málinu endanlega lokið
Lögbannsmálinu sem hófst nokkrum dögum fyrir kosningar haustið 2017, og snerist um fréttaskrif um fjármál þáverandi forsætisráðherra, er endalega lokið með dómi Hæstaréttar.
Kjarninn 22. mars 2019
Silja Bára Ómarsdóttir
Silja Bára nýr formaður Jafnréttisráðs
Forsætisráðherra, hefur skipað Dr. Silju Báru Ómarsdóttur, dósent við Stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands, sem formann Jafnréttisráðs. Hún tekur við af Árelíu Eydísi Guðmundsdóttur.
Kjarninn 22. mars 2019
Upprisa hins illa
Jacinda Ardern forsætisráðherra Nýja-Sjálands hefur tekist á við myrkasta tíma í sögu landsins með því að reyna að setja sig í spor fórnarlamba mannskæðustu skotárásar í sögu landsins.
Kjarninn 22. mars 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir
Yfir 2.000 manns hófu verkföll í nótt
Sólarhringsverkfall Eflingar og VR hófst á miðnætti í nótt, en það nær til ríflega 2.000 starfsmanna á tilteknum hótelum og rútufyrirtækjum á starfssvæði félaganna.
Kjarninn 22. mars 2019
Sara Dögg Svanhildardóttir
Pólitíkin, peningarnir og forgangsröðunin
Kjarninn 22. mars 2019
Ríkisstjórnin bindur vonir við farsæla niðurstöðu
Í tilkynningu Icelandair til kauphallar kemur fram að viðræður félagsins við WOW air fari fram í samráði við stjórnvöld.
Kjarninn 21. mars 2019
Indigo slítur viðræðum við WOW – Viðræður hafnar við Icelandair
Tilkynnt var um það í kvöld að Indigo Partners hafi slitið viðræðum sínum um aðkomu að rekstri WOW air. Viðræður eru hafnar við Icelandair í staðinn.
Kjarninn 21. mars 2019
Meira eftir höfundinnVilhjálmur Árnason